یا مَنْ اِسْمُهُ دَوآءٌ وَ ذِکْرُهُ شِفآءٌ یا مَنْ یَجْعَلُ الشِّفاءَ فیما یَشاءُ مِنَ الاَْشْیاءِ
وارد شدن هوا به قفسه سینه (پنوموتوراکس)
شرح بیماری:
ریه توسط پرده ای به نام جنب محافظت میشود که دارای دو لایه و یک فضای جنب می باشد .لایه جنب احشایی که به ریه چسبیده است. لایه دیواره قفسه سینه یا جداری که به استخوان قفسه سینه چسبیده است. فضای جنب که بین دو لایه پرده جنب قرار دارد و حاوی ۲ تا ۵ سی سی مایع میباشد. زمانی که هوای آزاد بر اثر عواملی بین دو لایه جنب نفوذ کند موجب روی هم افتادگی قسمتی از یک ریه یا همه آن می گردد که به آن پنوموتراکس گفته میشود. این بیماری در همه سنین دیده میشود ولی در مردان ۴۰-۲۰ سال شایع تر است.
علل و عوامل ایجاد کننده:
پنوموتوراکس بر اثر دو عامل ممکن است ایجاد شود:
عوامل خودبخودی عبارتند از:
- گاهی علت مشخصی ندارد.
- پاره شدن کیسه های هوایی کوچک در ریه در اثر آسم
- بیماریهای مزمن ریه
- استعمال دخانیات
- ورزش کششهای فیزیکی
- غواصی
- پرواز در ارتفاعات بالا
- سرطان ها
- آبسه
- عفونت ریه
عوامل ناشی از ضربه عبارتند از:
- پنوموتوراکس ناشی از ضربه زخمهای نافذ قفسه سینه که اجازه ورود هوای آزاد به فضای جنب را می دهد موجب روی هم افتادگی ریه میشوند.
- کشیدن مایع از ریه
علایم و نشانه ها:
شدت علایم زیر برحسب میزان روی هم افتادگی ریه و گستردگی بیماری زمینه ای ریه متغیر است. هنگامی که پنوموتوراکس به آهستگی ایجاد شده باشد علایم ممکن است خفیف تر از زمان حاد باشد:
- درد خنجری قفسه سینه این درد ممکن است به شانه یا سراسر قفسه سینه یا شکم انتشار یابد این درد با درد سکته قلبی اشتباه گرفته میشود.
- افزایش تعداد تنفس
- کوتاهی نفس
- سرفه خشک و تک تک
- افزایش ضربان قلب
- تعریق
- اضطراب
تشخیص:
پزشک جهت تشخیص این بیماری اقدامات تشخیصی زیر را انجام می دهد:
- معاینه توسط پزشک و شنیدن صداهای ریه
- عکس ساده قفسه سینه به اثبات این تشخیص و تعیین اندازه پنوموتوراکس کمک می کند.
درمان:
- یک پنوموتوراکس کوچک نیاز به توجه خاصی نداشته و خود به خود بهبود می یابد.
- اگر روی هم افتادگی وسیع بوده و در افراد میانسال یا سالمندی که دچار آسیب های ریوی ناشی از آسم برونشیت مزمن|( التهاب ریه مزمن ) و آمفیزم ( ورود هوا در ریه) نیز هستند رخ دهد میتواند منجر به نارسایی تنفسی و شرایط بحرانی گردد.
- گاهی برای خارج کردن هوای تجمع یافته، بیمار در بیمارستان بستری و برای تسکین درد خفیف از مسکنهایی مانند استامینوفن استفاده می نماید. اقدامات درمانی مانند تعیبه لوله در قفسه سینه یا چست تیوب انجام می گیرد این لوله در فضای بین دنده ای قرار داده شده و با بخیه به پوست شما ثابت می شود سر لوله به محفظه ای شیشه ای یا پلاستیکی وصل میشود.
تغذیه:
در صورت بروز پنوموتوراکس رعایت رژیم غذایی به صورت زیر الزامی است:
- در صورتی که حالت تهوع و استفراغ دارید از خوردن و آشامیدن خودداری نمایید.
- سعی نید در زمان ابتلا به بیماری و استراحت از مایعات بیشتری استفاده نمایید.
- غذا خوردن به مقادیر کم و دفعات زیاد باید صورت گیرد.
- از مصرف غذاهای نفاخ و دیر هضم اجتناب کنید.
- در صورت مصرف الکل یا نوشیدنیهای کافئین دار، آن را از رژیم غذایی خود حذف نمایید.
- جهت جلوگیری از یبوست رژیم غذایی پرفیبر مانند سبزیجات و میوه و مایعات مصرف کنید.
فعالیت:
در زمان ابتلا به پنوموتوراکس فعالیت خود را به صورت زیر محدود نمائید:
- تا دوهفته اول بیماری استراحت نمایید و از انجام ورزش خودداری کنید.
- در صورت اجازه پزشک میتوانید ابتدا ورزشهای سبک انجام دهید.
- به طور مکرر در بین فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری استراحت کنید.
- از انجام ورزشهای سنگین اجتناب نمایید.
- هرچه سریعتر با بهبود علایم و در صورت اجازه پزشک فعالیت طبیعی خود را از سر بگیرید.
دارو:
پزشک شما جهت درمان دارویی از داروهای زیر جهت درمان ممکن است استفاده نماید:
- در صورت تجویز آنتی بیوتیک طبق دستور پزشک در فواصل معین و یک دوره کامل مصرف کنید.
- مصرف مسکن را طبق تجویز پزشک مصرف نمائید.
عوارض:
در صورت بروز پنوموتوراکس ممکن است عوارض زیر در شما بروز نماید:
- ادم ریه یا احتباس مایع در ریه
- عفونت ریه
- پنوموتوراکس مکرر که نیازمند دخالت جراحی است.
نکات مربوط به گذاشتن و مراقبت از چست تیوب :
- در حین گذاشتن چست تیوب شما را بی حس می کنند آرامش وخونسردی خود را حفظ نمائید.
- از حرکت ناگهانی و سرفه های شدید بپرهیزید.
- ممکن است توصیه شود طاق بازبخوابید و یا به پهلو شوید حتما به توصیه پرستارن عمل کنید.
- جهت کنترل درد به شما مسکن داده خواهد شد.
- هنگام استراحت مراقب باشین لوله چست تیوب خم نشود.
- اگر چست باتل ( محفظه استوانه ای متصل به لوله ) دسته ندارد در هنگام راه رفتن انرا در پلاستیک دسته دار بگذارید.
- توجه نمائید باتل همیشه پایین تر از سطح بدن قرار بگیرد.
- در هنگامی که بیدار هستید حداقل 7-8 بار سرفه نمائید .
درچه شرایطی باید به پزشک مراجعه نمایید؟
- اگر شما یا یکی از اعضای خانواده تان دارای علایم پنوموتوراکس باشید.
- در زمان مشخص شده توسط پزشک مراجعه نمایید.
- در صورت ایجاد موارد زیر در طی درمان
- افزایش درجه حرارت تا ۳۸/۳ درجه سانتیگراد
- تشدید درد سینه یا کوتاهی نفس
- شروع سرفه دردناک ناتوان کننده یا تولید خلط
پزشک تاییدکننده :آقای دکتر مهدی بختیار
منبع : ویراست پانزدهم 2022
تاریخ بازنگری : خرداد 1403
نشانی اراک - خیابان فلسطین - کدپستی ۹۵۸۶-۷-۳۸۱۴۱
تلفن های تماس: ۵-۳۲۲۲۸۰۶۱
نمابر: ۳۲۲۲۲۷۹۶
