یا مَنْ اِسْمُهُ دَوآءٌ وَ ذِکْرُهُ شِفآءٌ یا مَنْ یَجْعَلُ الشِّفاءَ فیما یَشاءُ مِنَ الاَْشْیاءِ
راهنمای بیمار
عمل روده بای پس (ژژنوایلئال(
شرح بیماری:
اشخاصی که وزنشان ۳۵ تا ۴۰ کیلو گرم بالاتر از وزن طبیعی باشد دارای چاقی مفرط یا مرضی هستند که در معرض خطر ابتلا به بیماری های گوناگون از قبیل ،دیابت فشار خون، بیماریهای قلبی عروقی، احتمال سکته قلبی و مغزی بروز بیماریهای تنفسی، ایجاد سائیدگی مفاصل در ستون فقرات و پاها، افزایش احتمال ابتلا به سرطان های سینه و رحم ،بیماریهای کلیوی ، کیسه صفرا، واریس پاها و عوارض روانی هستند.
بخشهای روده کوچک:
روده کوچک یک لوله ۶ متری پیچ در پیچ است که از سه قسمت تشکیل شده است و بیشترین نقش را در هضم و جذب غذا ايفا می کند.
به چند سانتیمتر اول این لوله که کوتاهترین قسمت روده کوچک می باشد دئودنوم یا اثنی عشر یا دوازدهه می گویند که به معده متصل بوده و غذا مستقیماً از معده وارد آن میشود تا عملیات اصلی هضم غذا شروع شود.
قسمت میانی روده کوچک ژژنوم یا تهی روده نام دارد و غذای هضم شده از طریق دیواره روده کوچک به جریان خون وارد می شود تا به مصرف سلول های بدن رسیده و در نقاط لازم ذخیره شود.
قسمت سوم روده کوچک ایلئوم یا دراز روده نام دارد در قسمت میانی جذب مواد معدنی چون ،کلسیم، ویتامین ب ۱۲ و … انجام می شود غذا پس از ایلئوم که قسمت انتهایی روده کوچک می باشد از طریق یک دریچه عضلانی به روده بزرگ وارد میگردد.
اهداف بای پس:
بای پس نوعی روش جراحی است که در درمان چاقی کاربرد دارد. در صورتی که این روش در درمان چاقی بکار رود دو هدف را دنبال می کند:
- فرد غذای کمتری میل کند زیرا قسمتی از معده برداشته شده حجم معده کاهش یافته است لذا فرد خیلی سریع تر از قبل احساس پر شدن معده و سیری خواهد داشت.
- مواد غذایی کمتر جذب شود زیرا قسمتی از روده که در جذب مواد غذایی نقش مهمتری دارد از مسیر خارج میشود که در این روش بیماران ۸۰ تا ۱۰۰ درصد اضافه وزن خود را از دست میدهند.
بای پس ژژنوایلئوم در چه افرادی کاربرد دارد:
- افرادی که BMI بالای ۴۰ داشته باشند.
- کسانی که رژیم غذایی مختلف در کاهش وزن آنان موثر نبودهاست.
- بیماران مبتلا به چاقی مفرط که قادر به رعایت رژیم غذایی نبودند.
روش انجام کار:
جراح قسمت ابتدایی روده را به انتهای ایلئوم در روده باریک متصل می نمایند با اینکار غذای خورده شده و شیره معده، صفرا و شیره لوزالمعده بجای عبور از مسیر تمامی روده باریک عملا از یک متری انتهایی عبور می کند و بسیاری از مواد غذایی خورده شده مجال هضم و جذب را در مسیر روده باریک نمی یابند. بیمار علیرغم مصرف بالای مواد غذایی بعلت عدم جذب کامل آنها اضافه وزن نمی یابد و حتی با کاهش وزن چشمگیری نیز بخصوص در ابتدا همراه میشود.
عوارض بای پس معده چیست؟
به دنبال این جراحی فرد ممکن است به عوارض زیر دچار شود:
- یکی از عوارض این عمل سوء جذب بعضی ویتامینها می باشد که با تجویز مکمل های ویتامینی رفع خواهد شد.
- آمبولی ریه عارضهای نادر در این جراحی می باشد.
- خونریزی و عفونت زخم
- استفراغ مکرر که معمولاً به دلیل خوب نجویدن غذا اتفاق می افتد و در صورت ادامه استفراغ مراجعه به پزشک ضروری است.
- سنگهای کلیوی
- اسهالهای مقاوم
- سنگ صفراوی در ۳۶ درصد موارد در ۶ ماه پس از جراحی ایجاد میشود که با مصرف داروهای تجویز شده توسط پزشک قابل پیشگیری می باشد.
مراقبتهای قبل از جراحی :
در صورت داشتن حساسیت دارویی یا غذایی تیم درمان را در جریان قرار دهید.
ناشتا بودن قبل از عمل (8 تا 12 ساعت قبل از عمل چیزی میل نکنید) . با توجه به بیهوشی و اثر داروها باید معده خالی باشد تا از برگشت محتویات آن به مسیر های هوایی جلوگیری شود)
در صورت مصرف داروهای رقیق کننده خون از همان زمان ابتدای مراجعه به پزشک و تنظیم زمان عمل در مطب نوع داروهای مصرفی را اعلام نمائید.
مصرف داروهای فشار خون با مقدار اندک آب پس از کسب اجازه از پزشک قبل از عمل بلامانع است .
شب قبل عمل استحمام نموده و موهای ناحیه جراحی را شیو نمائید.
زیورآلات و دندان مصنوعی خود را قبل از عمل خارج نمائید.
آرامش و خونسردی خود را حفظ نموده و به جراح خود اعتماد نمائید.
جهت بهبود ترمیم محل جراحی بهتر است از یک ماه قبل عمل استعمال دخانیات را قطع نمائید.
مدارک پزشکی و تصویر برداری اگر موجود است به همراه داشته باشید.
یک نفر از بستگان درجه یک ، ولی قانونی جهت امور احتمالی و اخذ رضایت آگاهانه به همراه داشته باشید.
رژیم غذایی و تغذیه:
عموما تا 48 ساعت پس از عمل اجازه میل نمودن داده نمی شود .پس از دو روز با دستور پزشک فقط آب و سپس مایعات محدود با حجم کم و دفعات زیاد شروع خواهد شد .
لازم به ذکر است مطالب مربوط به شروع رژیم غذایی در این محتوای آموزشی حالت عمومی دارد و ممکن است نظر پزشک معالجتان کمی متفاوت باشد بنابراین نظر پزشکتان ملاک است و طبق آن عمل نمائید.
مراحل شروع رژیم غذایی پس از عمل بای پس عبارتند از:
- مایعات: شامل غذاها و مواد غذایی نرم که در دمای اتاق مایع یا نیمه مایع و دارای آب بیشتری هستند مانند آبگوشت آب میوه طبیعی و خانگی ،شیر ، عصاره های صاف شده سوپ و غلات پخته شده می باشد. شما به مدت ۲ هفته در رژیم مایعات می مانید. به یاد داشته باشید مصرف مایعات باید به صورت جرعه جرعه و با قاشق و آرام باشد.
- غذاهای پوره ای: شامل مواد غذایی با ترکیب خمیری و نرم یا مایعات غلیظ می باشد در غذاهای پوره ای تکه های مواد غذایی وجود ندارد. مانند پوره سیب ،زمینی غذاهای پوره ای عموماً به مدت ۳ تا ۴ هفته استفاده می شوند.البته این مدت با نظر جراح و متخصص تغذیه قابل تغییر است
- غذاهای سفت: شامل غذاهایی که ترد هستند و آسان جویده می شوند مانند گوشت های ریز و کوچک برش خورده اند، غذاهای کنسرو شده یا نرم میوه های تازه و سبزیجات پخته شده می باشد. شما معمولاً به مدت ۸ هفته قبل از شروع غذاهای معمولی باید از غذاهای نرم استفاده کنید که این زمان نیز با صلاحدید پزشک معالج یا متخصص تغذیه قابل تغییر است. در طی این رژیم غذایی شما وعده های غذایی کوچکی را در یک روز میل می کنید و مایعات را آرام آرام می نوشید. توجه داشته باشید که نوشیدن مایعات باید در طی روز و به آرا می صورت گیرد نه همراه با وعده های غذایی این که شما با چه سرعتی از یک مرحله به مرحله ی بعدی رژیم غذایی دست پیدا کنید. بستگی به آن دارد که بدن شما چگونه با الگوهای غذایی و ترکیب و غلظت آنها سازگاری حاصل کند بیماران معمولاً سه ماه بعد از عمل جراحی غذاهای عادی را با یک ترکیب سفت تر شروع خواهند کرد اما این مسئله هم ممکن است زودتر اتفاق بیفتد.
فعالیت:
پس از انجام این جراحی فعالیت خود را به صورت زیر تنظیم نمائید:
- پیاده روی روزانه برای شما ضروری بوده و از لخته شدن خون در وریدهای عمقی ساق پا پیشگیری و خطر آمبولی ریه را به حداقل می رساند.
- جوراب واریس حداقل تا زیر زانو برای ۴ هفته باید پوشیده شود.
- فعالیتهای بدنی نظیر انجام فعالیت های شخصی از همان روز ترخیص بلامانع است در مورد انجام ورزشهای سنگین با پزشک خود مشورت نمایید.
- فعالیتهای روزانه از قبیل رانندگی ۷ – ۳ روز پس از عمل بلامانع می باشد.
دارو:
پس از جراحی پزشک جهت درمان دارویی از داروهای زیر جهت شما استفاده خواهد نمود:
- ممکن است مختصری درد در ناحیه عمل جراحی را تجربه کنید جهت تسکین درد مسکن تجویز شده توسط پزشک را استفاده نمایید.
- تزریق ماهیانه آمپول نروبیون وآمپول vit d3
- داروهای تجویز شده توسط پزشک مانند آنتی بیوتیک را طبق دستور در ساعات معین و تا اتمام کامل مصرف نمایید.
- از مصرف هر گونه دارو بدون تجویز پزشک خودداری کنید.
- مصرف روزانه یک عدد کپسول مولتی مینرال برای رفع نیازهای شما از یک هفته بعد از عمل ضروری می باشد.
در چه شرایطی به پزشک مراجعه نمایید؟
- ۷-۱۰ روز پس از عمل جراحی
- در صورت بروز موارد ذیل مراجعه به اورژانس بیمارستان ضروری است.
- تب بالای ۳۷/۸ درجه سانتی گراد
- عدم دفع مدفوع و گاز
- کاهش حجم ادرار
- تهوع و استفراغ بیش از حد
- درد شدید شکم که به مسکنهای تجویز شده پاسخ ندهد.
- تنگی نفس ناگهانی یا احساس سنگینی در قفسه سینه
پزشک تایید کننده : آقای دکتر مسعود اسدی متخصص و جراح عمومی
منبع : برونر و سودارث 2022
تاریخ بازنگری خرداد 1403
واحد آموزش بیمارستان قدس
نشانی اراک - خیابان فلسطین - کدپستی ۹۵۸۶-۷-۳۸۱۴۱
تلفن های تماس: ۵-۳۲۲۲۸۰۶۱
نمابر: ۳۲۲۲۲۷۹۶
