یا مَنْ اِسْمُهُ دَوآءٌ وَ ذِکْرُهُ شِفآءٌ یا مَنْ یَجْعَلُ الشِّفاءَ فیما یَشاءُ مِنَ الاَْشْیاءِ
زخم معده یا اثنی عشر
شرح بیماری:
زخم معده بدلیل از بین رفتن پوشش محافظ معده بر اثر ترشح بیش از حد اسید معده ایجاد می شود . این اسید باعث بروز زخم هایی با درد حاد و التهاب شدید و خونریزی می شود . درد گوارشی از آزارترین درد های جسمانی است در عین حال از شایع ترین مشکلات گوارشی محسوب می شود. اگر این زخم در قسمت انتهایی معده و ابتدایی روده باشد به آن زخم اثنی عشر گفته می شود.آسیب مخاط معده یا اثنی عشر به صورت خوردگی آن ، در تمام سنین امکان پذیر است زخمهای اثنی عشر همگی خوش خیم هستند ولی زخم معده ممکن است بدخیم باشد.
علت زخم معده :
از عواملی که در ایجاد زخم معده دخالت دارند به موارد زیر میتوان اشاره نمود:
- میکروب هلیکو باکتر که علت اصلی زخم معده است.
- ترشح بیش از حد اسید معده
- مصرف داروی ضد التهاب غیر استروئیدی
عوامل افزایش دهنده خطر:
از عواملی که به عنوان عوامل افزایش دهنده خطر ابتلا به این بیماری محسوب میشود میتوان به موارد زیر اشاره نمود:
- سابقه خانوادگی مثبت
- سیگار
- سوء مصرف الکل
- مصرف داروهای NSAID مانند ،آسپیرین، بروفن، دیکلوفناک
- خستگی یا کار بیش از حد
- رژیم غذایی نامناسب گرسنگی طولانی مدت
- استرس و فشار روحی
علایم شایع بیماری:
از علائمی که در زمان بروز زخم معده در فرد ایجاد میشود به موارد زیر میتوان اشاره کرد:
- درد در قسمت بالای شکم بعد از صرف غذا یا چند ساعت بعد از صرف غذا ایجاد شود و گاهی درد به صورت متناوب بروز میکند.
- تهوع و استفراغ
- بی اشتهایی
- کاهش وزن
تشخیص:
پزشک جهت تشخیص زخم معده اقدامات زیر را انجام می دهد:
- گرفتن شرح حال
- معاینه بالینی
- آندوسکوپی و بیوپسی برای تشخیص هلیکوباکتر
- رادیولوژی با باریم در صورت نیاز و با صلاحدید پزشک
- آزمایش مدفوع برای بررسی خون مخفی
بیمار نیاز به بستری ندارد مگر موارد زیر :
- درد بیمار با درمان دارویی برطرف نشود.
- در صورت بروز عوارضی مثل سوراخ شدن معده یا روده ، خونریزی و یا انسداد
جهت درمان زخم معده اقدامات زیر انجام می شود:
- استراحت و تغییر شیوه زندگی
- عدم مصرف داروهایی مثل آسپیرین
- قطع مصرف سیگار
- بررسی مدفوع روزانه از نظر خونریزی یا حتی سیاه شدن آن
- پرهیز در مصرف کافئین ،چای قهوه و نوشابه های گازدار
- کاهش استرس
عوارض احتمالی:
به دنبال ایجاد زخم معده عوارض زیر در بیمار به وجود می آید:
- خونریزی داخلی
- تغییر بدخیمی در زخم
- سوراخ شدن (خوردگی زخم ) همراه با عفونت یا خونریزی به داخل معده
پزشک معالج از داروهای زیر جهت درمان دارویی استفاده مینماید:
- داروهایی برای پوشاندن ناحیه زخم
- آنتی بیوتیکها برای عفونت هلیکوباکتر پیلوری
- ضد اسیدها برای کمک به خنثی کردن اسید بیش از حد معده
- رانیتیدین یا سایمتیدین جهت کاهش اسید معده
فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری:
به محض بهبود علایم فعالیتهای طبیعی خود را از سر بگیرید.
رژیم غذایی:
در زمان بروز زخم معده رژیم غذایی خود را به صورت زیر تنظیم نمائید:
- از یک رژیم غذایی متعادل شامل ۳ وعده اصلی و دو میان وعده برنامه ریزی شده در روز استفاده کنید.
- از کافئین و هر غذایی که به نظر برسد علایم را بدتر کنند، پرهیزکنید.
- به یک متخصص تغذیه برای تنظیم نوع مواد غذایی و رژیم مراجعه نمائید.
- غذاعای سرشار از فیبر داشته باشید.
- لبنیات پروبیوتیک استفاده نمائید.
- از مواد غذایی چرب و سرخ شده بپرهیزید.
- موز و سیب بویژه سیب پخته بعلت داشتن پکتین به کاهش تولید اسید معده کمک می کند.
در چه شرایطی به پزشک مراجعه نمایید؟
- استفراغ خونی باشد یا رنگ دانه قهوه داشته باشد.
- مدفوع خونی، سیاه یا قیری
- اسهال به دنبال مصرف ضد اسیدها
- علی رغم درمان درد شدید باشد.
- اگر به طور غیرطبیعی ضعیف یا رنگ پریده باشید.
پزشک تائید کننده : آقای دکترمهدی اسدی متخصص داخلی
منبع: برونر سودارث 2022
تاریخ بازنگری : خرداد 1403
واحد آموزش بیمارستان قدس
