یا مَنْ اِسْمُهُ دَوآءٌ وَ ذِکْرُهُ شِفآءٌ یا مَنْ یَجْعَلُ الشِّفاءَ فیما یَشاءُ مِنَ الاَْشْیاءِ
راهنمای بیمار لخته خون یا چربی (آمبولی ریه(
شرح بیماری:
وجود لخته خون یا ندرتاً چربی در یکی از شریانهای تغذیه کننده بافت ریه را گویند. منشاء این لخته خون معمولاً یکی از رگهای اندامهای تحتانی (پاها) یا لگن است یا ممکن است چربی متعاقب شکستی یکی از استخوانهای بزرگ اندامهای تحتانی باشد.لخته از طریق جریان خون به بافت ریه رسیده که منجر به انسداد شریانهای آن شده و ایجاد علایم می کند. آمبولی ریه در بزرگسالان شایع تر است.( شریان رگی است که خون را از قلب به اندامها می رساند)
علایم شایع بیماری:
در صورت ابتلا به آمبولی ریه ممکن است علائم زیر در فرد بروزنماید:
- تنگی نفس
- درد ناگهانی قفسه سینه
- سرفه و گاهی خلط خونی
- تندی ضربان قلب
- از دست دادن سطح هوشیاری (با اصلاح عام غش کردن )
- تب مختصر
- احتمال تورم اندام تحتانی
- افت فشار خون
علل شایع بیماری:
عوامل تشدید کننده احتمال ابتلاء به بیماری عبارتند از:
- سن بالای ۶۰ سال
- استراحت طولانی مدت در بستر به هر علت
- نشستن طولانی مدت در یک وضعیت ثابت مثل مسافرت با هواپیما
- جراحی اخیر
- نارسایی احتقانی قلب
- اختلال ریتم قلب
- کم خونی
- غلظت بالای خون
- شکستگی استخوان
- چاقی
- مصرف قرصهای ضد بارداری
- بارداری
تشخیص و درمان بیماری:
- شرح حال و معاینه دقیق
- بررسیهای تشخیصی آزمایشگاهی
- عکس رادیولوژی قفسه سینه
- اسکن ریه
- آنژیوگرافی ریه
- نوار قلب
- سمع قلب و ریه و آزمایشهای خون جهت اندازه گیری عوامل انعقادی
درمان:
هدف درمانی عبارتست از:
- حفظ عملکرد قلب و ریه در حد قابل قبول تا برطرف شدن
- لخته و جلوگیری از عود آمبولی
اقدامات درمانی که ممکن است با توجه به علائم و شدت بیماری برای بیمار انجام شود شامل:
- ممکن است به منظور بستن ورید بزرگ منتهی به قلب و ریه (وریداجوف) یا قرار دادن یک صافی در داخل آن برای جلوگیری از عبور لخته ها به سمت قلب، جراحی لازم باشد.
- استفاده از جوراب کشی یا پیچیدن ساق پا با باند کشی
داروها:
پزشک با توجه به شدت و علائم بیماری ممکن است داروهای زیر را جهت بیمار استفاده نماید:
- داروهای ضد انعقاد جهت حل کردن لخته و جلوگیری از ایجاد دوباره آن سطح داروهای ضد انعقاد باید به طور مرتب اندازه گیری شود تا اطمینان حاصل شود سطح آنها در حد مطلوب و بی خطر است.
- تجویز اکسیژن در صورت نیاز
- تجویز آنتی بیوتیک در موارد آمبولی عفونی
- سایر داروها بر حسب نیاز
فعالیت در زمان ابتلا به بیماری:
در زمانی که به این بیماری مبتلا هستید لازم است جهت فعالیت موارد زیر را مد نظر قرار دهید:
- تا زمان برطرف شدن وضعیت حاد و اجازه پزشک دربیمارستان در تخت بمانید .
- هر گونه راه رفتن تا اجازه پزشک ممنوع می باشد زیرا باعث حرکت لخته یا چربی خواهد شد.
- جوراب های آمبولی را در صورت وجود لخته در پاها تا زمانی کهپزشک تاکید دارد حتما پا نمائید.
- در صورت تجویزداروهای رقیق کننده خون نیاز به داشتن برنامه تغذیه ای خاصی هستید و برخی غذاها و سبزیجات ممکن است ممنوع باشد بنابراین جز رژیم پیشنهادی بیمارستان حتما درصورت مصرف شخصی مواد غذایی آنرا با پرستار خود هماهنگ نمائید.
اقدامات پیشگیرانه قبل از وقوع آمبولی :
- از نشستن به حالتی که ساقها یا مچ پاها را روی یکدیگر بیندازید خودداری کنید.
- در هنگام نشستن طولانی مدت طوری بنشینید که پاها بالاتراز رانها قرار گیرند.
- در هنگام خوابیدن پاها را بالاتر از سطح بستر قرار دهید.
- از بی حرکتی طولانی بپرهیزید.
- از استعمال سیگار بپرهیزید.
- وزن خود را در وضعیت متعادل نگهدارید.
- بدون مشورت پزشک از داروهای ضد بارداری هورمونی استفاده نکنید.
رژیم غذایی و تغذیه:
رژیم خاصی توصیه نمیشود. ممکن است با توجه به دارویی مصرفی رقیق کننده خون برخی امکان استفاده از برخی مواد غذایی برایتان فراهم نباشد که در این صورت موقع ترخیص با توجه به نوع دارویتان پرستار آموزش های لازم را ارائه خواهد داد .
در چه شرایطی به پزشک مراجعه نمائید؟
- درد قفسه سینه
- سرفه همراه خلط خونی
- کوتاهی نفس
- تشدید تورم و درد ساق پا
پزشک تایید کننده دکتر مهدی بختیار فوق تخصص ریه
تاریخ بازنگری: خرداد 1403
منبع : برونر سودارث 2022
واحد آموزش بیمارستان قدس
نشانی اراک - خیابان فلسطین - کدپستی ۹۵۸۶-۷-۳۸۱۴۱
تلفن های تماس: ۵-۳۲۲۲۸۰۶۱
نمابر:۳۲۲۲۲۷۹۶
