یا مَنْ اِسْمُهُ دَوآءٌ وَ ذِکْرُهُ شِفآءٌ یا مَنْ یَجْعَلُ الشِّفاءَ فیما یَشاءُ مِنَ الاَْشْیاءِ
رتینوپاتی نوزادان نارس
پیام مهم : رتینوپاتی نوزادان قابل پیشگیری نیست اما با تشخیص و درمان به موقع می توان از نابینایی جلوگیری کرد .
رتینوپاتی نوزادان نارس چیست؟
یک بیماری چشمی است که در نوزادانی که زودتر از موعد به دنیا می آیند اتفاق می افتد . در این بیماری رگهای خونی شبکیه ( قسمت حساس به نور در پشت چشم ) به طور طبیعی رشد نمی کند . در موارد شدید اگر درمان نشود می تواند موجب کاهش بینایی و حتی نا بینایی شود .
چه کودکانی نابینا میشوند؟
همه کودکان نارس به بیماری مبتلا نمیشوند. همه کودکانی که به این بیماری مبتلا میشوند نیاز به درمان ندارند اما همه کودکان نارس تا کامل شدن عروق شبکیه و از بین رفتن خطر بیماری باید به طور کامل تحت نظر باشند.
کدام نوزادان در معرض خطر هستند ؟
- تولد قبل از هفته 34 بارداری
- وزن نوزاد کمتر از 2 کیلوگرم
- نیاز به اکسیژن درمانی طولانی
- مشکلات تنفسی شدید پس از تولد
علائم و نشانه ها :
- حرکات غیر طبیعی در چشم ها
- لوچی چشم
- مردمک سفید رنگ
- ضعف بینایی
چه اتفاقی در کودکان مبتلا میافتد؟
وقتی عروق شبکیه کامل نیستند مناطقی که رگ ندارند دچار کمبود اکسیژن میشوند. در اثر این کمبود عروق نابجا تشکیل میگردد که نه تنها فایدهای برای شبکیه ندارند بلکه با خونریزی و کشش بر روی شبکه منجر به آسیب شبکیه و نابینا شدن کودک میشود.
برای جلوگیری از نابینی چه باید کرد؟
معاینه: درمان به موقع ۸۵ درصد از کودکان مبتلا را به طور کامل انجام خواهد داد. گروه کوچک از کودکان ممکن است نیاز به درمانهای مکرر و مراجعههای بعدی داشته باشند. این بیماری به هیچ وجه بدون معاینه تشخیص داده نمی شود . عکس العملهای کودکان به نوربه هیچ عنوان دلیل بر نداشتن بیماری نمیباشد.
روشهای درمانی چیست؟
در صورتی که کودک به موقع معاینه و تشخیص داده شود ، روش استاندارد درمان لیزری و در بعضی مواقع تزریق مواد ضد رگ نوساز داخل چشمها است و در موارد پیشرفته نیاز جریان جراحیهای پیچیدهتری دارد.
آیا پس از درمان باز هم پیگیری لازم است؟
معاینات دورهای برای تشخیص اینکه پیشرفت بیماری متوقف شده و به درمان نیازاست یا خیر لازم است .وقتی عروق چشم کامل شوند و خطر درگیری شبکه چشم رفع شود معاینات متوقف میشود.
کودکان مبتلا چه مشکلات بینایی دیگری دارند؟
کودکان نارس ممکن است به مشکلات مختلفی مثل انحراف چشم و عیوب انکساری یا تاخیر در رشد مرکز بینایی و مشکلات مغزی که ممکن است دید کودک را کم کند گرفتار شود. کودکانی که در نوزادی به این بیماری مبتلا شدهاند باید ازنظرعلائم زیر که ممکن است نشانههایی از ابتلا باشد مورد توجه قرار گیرند:
- نگه داشتن اجسام نزدیک چشم
- بستن و تنگ کردن چشم
- بیمیلی نسبت به استفاده از یک جشم انحراف چشم
ارجاع به موقع کودک برای معاینه چشم پزشکی برابربا حفظ بینایی کودک شما می باشد.
بیماری شبکیه کودک نارس چیست؟
شبکیه در چشم محلی است که تصاویر روی آن تشکیل میشود و سپس از طریق عصب بینایی تصاویر به مغز منتقل شده و دیده میشود. لذا در صورت آسیب به شبکه دید بیمار از بین میرود .در کودک نارس عروق تغذیه کننده شبکیه کامل نیستند و هرچه کودک نارسایی و وزن کمتر باشد این نقص بیشتر است .با تولد کودک نارس هرچه حال عمومی او بدتر باشد و هرچه در زمان بستری مشکلات ویژه داشته باشد احتمال وقوع بیماری بیشتر است. زمانی فکر میکردند تنها دلیل ایجاد بیماری دادن اکسیژن است اما امروزه میداند که مهمترین دلیل بیماری کم بودن سن حاملگی و کم بودن وزن کودک در زمان تولد است البته دلایل دیگر هم وجود دارد.
زمان ایجاد بیماری؟
شایعترین شیوع بیماری بین ۳۱ تا ۳۳ هفته از شروع حاملگی میباشد لذا لازم است کودک در چهار هفته پس از تولد یا هفته ۳۱ حاملگی هر کدام دیرتر باشد توسط یک چشم پزشک ماهر در این حیطه معاینه شود .بدترین اشتباه که در مورد کودکان اتفاق میافتد عدم ارجاع به موقع کودک به دلیل نامساعد بودن حال عمومی کودک می باشد. زمانی کودک ارجاع به چشم پزشک میشود که دیگر بیماری پیشرفت کرده و شاید قابل درمان نباشد.
نقش والدین در درمان چیست ؟
- پیگیری دقیق زمان مراجعات
- مراجعه منظم حتی اگر کودک سالم به نظر برسد
- اطلاع به پزشک در صورت مشاهده هر گونه مشکل بینایی
- نگهداری مدارک و مستندات نتایج معاینات
پزشک تایید کننده : آقای دکتر غلامعلی فتاحی بیات
منبع : برونر و سودارث 2022
تاریخ بازنگری خرداد 1403
واحد آموزش بیمارستان قدس
