یا مَنْ اِسْمُهُ دَوآءٌ وَ ذِکْرُهُ شِفآءٌ یا مَنْ یَجْعَلُ الشِّفاءَ فیما یَشاءُ مِنَ الاَْشْیاءِ
راهنمای بیمار تومور مغزی
شرح بیماری:
تومورهای مغزی ضایعات فضاگیری هستند که سبب ایجاد فشار تهاجم و یا تخریب بافت های احاطه کننده مغز و ساختمانهای عصبی می شوند. تومور مغزی میتواند در هر سنی اتفاق افتد و میتوانداز خود مغز منشا بگیرد یا ازسایر اندام ها به مغز انتشار یابد. لازم به ذکر است شیوع این دسته از تومور ها شایع تر از نوع اولیه می باشد. در بالغین بیشترین میزان شیوع بین ۴۰ تا ۶۰ سالگی است. تومورها بر اساس خصوصیات بافت شناسی و درجه بدخیمی طبقه بندی میشوند. پیش آگهی بستگی به نوع تومور و وضعیت سلامت بیمار دارد.
علایم شایع بیماری:
یکی از اولین علایم و نشانه ها خاصیت غافلگیر کنندگی آن است. یافته ها بر اساس نوع تومور محل و میزان تهاجم آنها متفاوت است.
- افزایش فشار داخل جمجمه
- سردرد موضعی یا عمومی
- تشنج
- تغییرات شعوری،رفتاری وشخصیتی: عدم آگهی به زمان و مکان، عدم توانایی در اجرای دستورات تحریک پذیری، فراموشی، کاهش حافظه اختلال در قضاوت کاهش سطح هوشیاری، گیجی ، کما سرگیجه که با تغییر پوزیشن اتفاق می افتد.
- تغییرات بینایی :دوبینی، اختلال میدان بینایی، کاهش قدرت بینایی.
- علائم گوارشی: مانند تهوع از دست دادن اشتها ، و استفراغ
- کاهش قدرت حرکتی: بی حسی نیمی از بدن ویا فلج آن
- تکلم سخت
- اختلال در راه رفتن :اختلال در حفظ ،تعادل، عدم هماهنگی در حرکت
- اختلالات شنوایی
- اختلالات حسی: عدم توانایی در تشخیص، عدم توانایی در به کاربردن اشیاء، عدم توانایی در نوشتن
علل شایع بیماری:
علت تومورهای مغزی ناشناخته است. بعضی از تئوریها شامل عوامل ژنتیک هورمونی ،فاکتورها یا مواد شیمیایی، اشعه تروما ،ویروسها و رژیم غذایی هستند.
تشخیص و درمان بیماری:
- گرافی جمجمه: نسبت به بیشتر تومورها حساس نیست
- CT اسکن مغز : برای تعیین محل تومور و تشخیص اندازه ی آن وبرای بررسی از نظر ادم مغز آنژیوگرافی مغز
- آنژیوگرافی مغز :جهت بررسی عروق تومور و عروق اطراف تومور
- MRI : برای تعیین اندازه ، محل وتراکم تومور و وضعیت عروقی تومور و ادم(تورم) مغزی بویژه در ساقه مغز و غده هیپوفیز
- بیوپسی مغز(نمونه برداری): برای بررسی تومور از نظر بافت شناسی و تعیین درجه تومور
- اندازه گیری فشار داخل جمجمه
- آزمایش چشم: در صورتی که تومور در بخش پیشانی مغز تشکیل شده باشد ،عصب بینایی که چشم را به مغز متصل می کند کمی دچار برآمدگی میشود.
- معاینه عصبی :چک کردن قدرت عضلانی، تشخیص احساس گرما از سرما بر روی پوست آزمون احساس)
- درمان اختصاصی بسته به نوع بافت شناسی تومور، محل و میزان دسترسی به تومور و میزان حساسیت تومور به اشعه انجام میشود.
روش های درمان غیر جراحی شامل موارد زیر هستند:
- رادیوتراپی (پرتو درمانی):دراین روش اشعه گامادر بخش های متعدد به تومور می رسد وباعث تخریب سلول ها می شود.
- شیمی درمانی: دراین روش از برخی داروها برای تخریب سلول های سرطانی استفاده می شود.
روشهای درمانی جراحی شامل موارد زیر هستند:
هدف از تدابیر جراحی برداشتن تومور در بدن افزایش اختلال عملکرد عصبی وبهبود آن ویا برداشتن بخشی از تومور جهت کاهش فشار در مغز است.
- برداشتن تومور از طریق جراحی
- جراحی با استفاده از لیزر
- جراحی میکروسکوپی
- شنت مغزی یا شکمی(لوله ای توخالی و انعطاف پذیر که جراح کار می گذارد و برای تخلیه مایع مغزی نخاعی استفاده می شود )
داروها:
- این داروها اغلب جهت کنترل عوارض وعلایم بیماری ممکن است توسط پزشک معالج درسبد دارویی شما لحاظ گردد.
- دگزامتازون برای کنترل ادم(ورم) مغزی و کاهش فشار داخل جمجمه
- داروهای مدر (ادرار آور) برای کاهش ادم مغزی
- ضد تشنجها مثل فنی توئین برای پیشگیری از تشنج
- مسکن ها برای تسکین درد
- ضد استفراغ ها برای به حداقل رساندن تهوع و استفراغ
- رژیم غذایی
- پیروی از رژیم تجویز شده توسط پزشک
در چه شرایطی به پزشک مراجعه نمائید؟
- استفراغ جهنده
- سفتی گردن
- حملات تشنج
- تغییردر سطح هوشیاری
- تغییرات رفتاری و عصبی
- تغییرات تنفسی
- عفونت همراه با تب خونریزی
- زخم استرسی
- نفخ ،شکم ،درد ،استفراغ، مدفوع قیری رنگ
خود مراقبتی ها ونکات آموزشی:
- با توجه به به اشتهایی وتهوع از غذاهای کم حجم ومقوی استفاده نمایید.
- ممکن است تومور باعث بلع سخت ویا پریدن غذا در گلو بیمار شود حتما در وضعیت نشسته غذا میل شود.
- داروها طبق دستور پزشک میل نمایید واز حذف آن خودراری کنید.
- تا حد ممکن از استرس پیشگیری شود.
- می توان از یوگا برای آرامش ذهن کمک گرفت.
- در صورت تجویز داروهای تشنج از قطع ویا حذف آن خوداری شود.
- تا حد ممکن از رانندگی و اموری که نیاز به تمرکز زیاد دارد تا قرار گرفتن در وضعیت پایدار خودداری شود.
- در صورت ضعف عضلانی از فیزیوتراپی جهت افزایش دامنه حرکتی استغاده شود.
- درصورت اختلال درتکلم می توانید از گفتار درمانی بهره ببرید.
- جهت انتخاب نوع درمان وجراحی با پزشک معالج خود مشورت نمایید.
- جهت جلوگیری از یبوست از غذا های حاوی فیبر مثل میوه وسبزیجات تازه استفاده نمایید.
تایید کننده : آقای دکتر احمد جودکی متخصص و جراح مغز و اعصاب
منبع : برونر و سودارث 2022
تاریخ بازنگری خرداد 1403
واحد آموزش بیمارستان فوق تخصصی قدس
