یا مَنْ اِسْمُهُ دَوآءٌ وَ ذِکْرُهُ شِفآءٌ یا مَنْ یَجْعَلُ الشِّفاءَ فیما یَشاءُ مِنَ الاَْشْیاءِ
نامنظمی ضرباان قلب (فیبریلاسیون دهلیزی )
شرح بیماری:
قلب انسان از دو دهلیز و دو بطن تشکیل شده است. تحریک عضله قلب توسط مرکزی در دهلیز بنام گره پیش آهنگ انجام می گردد و موجب تخلیه خون جمع شده از اندامها به بطنها و سپس به کل بدن و ششها میشود زمانی که سلولهای عضلانی دهلیز به صورت نامنظم و با سرعت بالا یعنی حدود ۶۰۰ بار تحریک شوند، در نتیجه انقباض منظم دهلیزی وجود ندارد و دهلیزها فرصتی برای انقباض مؤثر نداشته و عملاً ساکن می باشند و نمیتوانند خون را بطور کامل به بطنها تخلیه کنند پس خونی که از قلب خارج می شود کاهش می یابد ثانیا ضربانهای بطن که از دهلیزها تبعیت می کند نیز نامنظم و ناکارآمد میشوند به این بیماری فیبریلاسیون دهلیزی گفته میشود که بسیار شایع است.(قلب دو حفره عضلانی در قسمت فوقانی به نام دهلیز دارد و درحفره در پایین به نام بطن)
انواع فیبریلاسیون دهلیزی:
ضربان نامنظم ای اف (AF) به سه دسته تقسیم میشود:
حمله ای گذرا و کوتاه مدت
پایدار = طولانی مدت منقطع
دائم = اغلب موارد یا همیشگی
علل فیبریلاسیون دهلیزی:
عللی که موجب ایجاد این بیماری میگردند عبارتند از:
- افزایش سن
- وجود برخی بیماریهای ساختمانی قلب مثل نارسایی قلب
- تنگی یا نارسایی دریچه ای شایعترین اختلال دریچه ای تنگی میترال
- بزرگ شدن عضله قلبی
- برخی بیماری ها مانند فشار خون بالا، دیابت پرکاری تیروئید
- آمبولی ریوی
- مصرف زیاد مشروبات الکلی و استعمال دخانیات
- در برخی موارد فیبریلاسیون دهلیزی یک بیماری مجزا بوده و با هیچ بیماری قلبی دیگری همراه نیست.
علائم و نشانه ها:
- مهمترین علامت بیماران مبتلا بدون سابقه درمان احساس طپش قلب می باشد.
- ضربان قلب بالا در بیماران مبتلا به بیماری عروق کرونری قلب موجب تشدید درد قفسه سینه و در مبتلایان به مشکلات دریچه ای و نارسایی قلب ممکن است منجر به تشدید نارسایی قلب و ایجاد علائم تنگی نفس شود.
تشخیص:
درمان:
کنترل تعداد ضربان بطنی:
اولین اقدام اورژانسی برای برطرف کردن ،علائم کند کردن هدایت الکتریکی به بطن است بسته به علت ایجاد کننده بیماری و نیز علائم و بیماریهای همراه داروها انتخاب می.شوند. این داروها موجب کاهش پاسخ بطنی (آهسته شدن ضربان قلب) میشوند. هدف رساندن ضربان قلب به ۸۰ تا ۶۰ ضربه در دقیقه در حالت استراحت و زیر ۱۰۰ ضربه در دقیقه با فعالیت یا ورزش معمولی است.
پیشگیری از عارضه ترومبوآمبولی (تشکیل لخته):
در حقیقت مهمترین عارضه این بیماری خطر تشکیل لخته داخل دهلیزی و آمبولی بوده و برای پیشگیری از آن باید از داروهای ضد پلاکتی مثل آسپرین یا ضد انعقادی از قبیل هپارین و وارفارین با توجه به نوع بیماری های همراه استفاده کرد. برگرداندن ضربان منظم قلبی قطع فیبریلاسیون دهلیزی و تبدیل آن به ضربان طبیعی به دو روش انجام می گیرد:
۱) غیر تهاجمی که شامل درمان دارویی و شوک قلبی است.
۲) تهاجمی که شامل درمان جراحی است. توجه داشته باشید که اولا برگرداندن ضربان طبیعی در همه بیماران مبتلا کاربرد ندارد و بیشتر در موارد تازه ایجاد شده بدون علت یا بیمارانی که علی رغم کنترل سرعت ضربان همچنان علامتدار می مانند کاربرد دارد. دوما در همه این بیماران روش غیر تهاجمی قابل انجام نبوده و ممکن است این بیماری مکرر عود کند و مجبور به استفاده از روشهای جراحی باشد.
روش غیر تهاجمی با درمان دارویی:
درمان داروئی معمولا اثر بسیار ناچیزی در کنترل ضربانها داشته و در موارد معدودی استفاده می شود معمولاً درمان بار اول در حالی که بیمار در بیمارستان تحت کنترل ضربان قلبی است شروع می شود اما برای دفعات بعدی میتوان از روش سرپایی استفاده کرد بطوری که بیمار چند دقیقه بعد از حمله فیبریلاسیون دهلیزی ، تعداد مشخصی قرص یا کپسول که پزشک تجویز کرده است استفاده و در صورت عدم کنترل در قدم بعدی به بیمارستان مراجعه میکند
روش غیر تهاجمی با شوک قلبی :
هر چند بیشتر مردم از اسم شوک الکتریکی قلب ترس دارند اما د واقع دادن شوک الکتریکی به قلب یکی از بی خطر ترین روشهای درمانی و بیشتر اوقات نجات بخش است در چند مورد برای تبدیل فیبریلاسیون دهلیزی به ضربانهای طبیعی از شوک استفاده می شود.
در موارد نیاز اورژانسی مانند افت فشار خون و نیز درد سینه مقاوم به درمان یا سکته قلبی حاد. در زنان حامله با ریتم فیبریلاسیون دهلیزی چون کاملا ایمن بوده و خطر آن از استفاده داروها کمتر است.
موارد مقاوم به داروها . در بقیه موارد با نظر پزشک معالج
عوارض:
اقدامات لازم در زمان بروز فیبریلاسیون دهلیزی:
- سعی کنید به خودتان مسلط باشید و استرس نداشته باشید. با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید و یا به اولین مرکز درمانی نزدیک محل سکونت خود مراجعه نمایید.
- از راه رفتن خودداری نمایید زیرا احتمال دارد فشار شما کاهش یابد و به زمین بخورید. اجازه دهید پزشکان درمان شما را انجام دهند. از خود درمانی و مصرف دارو بدون تجویز پزشک خودداری نمایید.
در چه شرایطی به پزشک مراجعه نمایید؟
- اگر سابقه ایجاد فیبریلاسیون دهلیزی در یکی از اعضای درجه یک خانواده دارید.
- اگر در زمان درمان دارویی مجددا دچار افزایش ضربان قلب شدید. اگر در حال درمان با قرص وارفارین هستید و دچار خونریزی یا کبود شدگی غیر طبیعی یا سایر مشکلات شدید
پزشک تایید کننده :دکتراحسان کسرایی متخصص قلب و عروق
منبع : ویراست پانزدهم 2022برونر سودارث
تاریخ بازنگری: خرداد1403
واحد آموزش بیمارستان قدس
