یا مَنْ اِسْمُهُ دَوآءٌ وَ ذِکْرُهُ شِفآءٌ یا مَنْ یَجْعَلُ الشِّفاءَ فیما یَشاءُ مِنَ الاَْشْیاءِ
جراحی معده
شرح بیماری:
معده کیسه ی انعطاف پذیر و عضوی توخالی است که به انتهای مری متصل شده است و در قسمت فوقانی شکم زیر دنده ها قرار دارد پس از ورود غذا با کمک ماهیچه های قوی دیواره ی معده اسید معده که از دیواره ترشح می شود غذا به صورت پوره در می آید .به طور متوسط ۴ ساعت طول می کشد تا معده مخلوط غذایی را به سایر اعضاء دستگاه گوارش بفرستد.
علل انجام جراحی معده:
انجام عمل جراحی معده معمولا برای درمان بیماریهای زیرصورت می گیرد.
- سرطان معده
- خونریزی زخم معده
- سوراخ شدن دیواره معده
- پولیپ های غیر سرطانی
- عوامل خطر ساز بیماری های معده
از عواملی که به عنوان عوامل خطر ساز این بیماری محسوب می شود به موارد زیر میتوان اشاره نمود:
- سیگار و مصرف بیش از حد الکل
- غذاهای پر نمک و پر چرب و عادتهای نادرست تغذیه مانند زیاد و سریع ،خوری کم بودن سبزیجات و....
- سابقه فامیلی
- وجود میکروب هلیکوباکتر در معده
- سن بالای ۴۰
- جنس مرد
- ضایعات التهابی در معده
- استرسهای روحی و روانی
- مصرف فراوان آسپیرین یا سایر داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی یا کورتونها
انواع جراحی های معده :
جهت درمان سرطان معده :
- برداشتن کامل معده و اتصال مری به روده
- برداشتن نیمی یا یک سوم زیرین معده که این جراحی بیشتر در سرطانها و زخمهای معده کاربرد دارد.
جهت درمان زخم معده:
- قسمتی از معده برداشته می شود.
- پیلور یا دریچه ورودی غذا به اثنی عشر گشاد و ترمیم می شود.
- نوعی عمل جراحی بر روی عصب واگ است که در نتیجه آن بخش تولید کننده اسید معده غیر فعال میشود و این برای درمان بیماریهایی مانند زخم مزمن و یا زخمهای دوازدهه پیشرفته انجام می شوند که به دارو پاسخ نداده اند.
جهت درمان چاقی:
- این عملها بیشتر از طریق لاپاروسکوپی و بدون عمل جراحی باز انجام می شوند.
- قسمت بزرگی از معده خارج می گردد و قسمت باقی مانده مانند یک لوله است و حجم کمی دارد.
- حلقه گذاری قابل تنظیم در معده
اقدامات تشخیصی:
قبل از انجام عمل جراحی معده اقدامات تشخیصی زیر برای تأیید تشخيص و محل تومور یا زخم انجام می گیرد:
- بلع باريوم
- سی تی اسکن
- سونوگرافی
- آندوسکوپی
- بیوپسی
- یا نمونه برداری
مراقبتهای قبل از جراحی :
در صورت داشتن حساسیت دارویی یا غذایی تیم درمان را در جریان قرار دهید.
ناشتا بودن قبل از عمل (8 تا 12 ساعت قبل از عمل چیزی میل نکنید . با توجه به بیهوشی و اثر داروها باید معده خالی باشد تا از برگشت محتویات آن به مسیر های هوایی جلوگیری شود)
در صورت مصرف داروهای رقیق کننده خون از همان زمان ابتدای مراجعه به پزشک و تنظیم زمان عمل در مطب نوع داروهای مصرفی را اعلام نمائید.
مصرف داروهای فشار خون با مقدار اندک آب پس از کسب اجازه از پزشک قبل از عمل بلامانع است .
شب قبل عمل استحمام نموده و موهای ناحیه جراحی را شیو نمائید.
زیورآلات و دندان مصنوعی خود را قبل از عمل خارج نمائید.
آرامش و خونسردی خود را حفظ نموده و به جراح خود اعتماد نمائید.
جهت بهبود ترمیم محل جراحی بهتر است از یک ماه قبل عمل استعمال دخانیات را قطع نمائید.
مدارک پزشکی و تصویر برداری اگر موجود است به همراه داشته باشید.
یک نفر از بستگان درجه یک ، ولی قانونی جهت امور احتمالی و اخذ رضایت آگاهانه به همراه داشته باشید.
رژیم غذایی و تغذیه:
زمانی که جراحی معده انجام داده اید و دوران نقاهت را طی نموده اید رژیم غذایی خود را به صورت زیر تنظیم نمائید:
- غذا را به مقدار کم و در وعده های زیاد میل نمایید. ( پنج تا شش مرتبه در روز) غذا را آهسته میل نمایید و آن را کاملا بجوید تا بزاق به غذا اضافه گردد و بهتر هضم شود.
- از غذاهای خیلی داغ یا خیلی ،سرد ادویه ها فلفل، زردچوبه زعفران زیره و ...... پیازو ،سیر ،قهوه ،کاکائو ترشی ها انواع نوشابه ها (کوکا کولا و پیسی) پرهیز نمایید.
- از مصرف قندهای ساده مثل ،ژله کیک ، آبنبات، فرنی خودداری کنید.
- غذاهای حاوی چربی و پروتئین در حد متوسط مصرف شود .
- از خوردن و آشامیدن سه ساعت قبل از خواب اجتناب نمایید.
- از مصرف آب درطی غذا خوردن پرهیز نمایید.
- موقع صرف غذا در وضعیت نیمه نشسته و پاها خمیده باشد.
- مایعات و آب را یک ساعت قبل از غذا و دو ساعت بعد از غذا می توانید بنوشید.
- سعی نمایید رژیم غذایی کم نمک داشته باشید.
- موقع خواب سر را بالاتر نگه دارید تا از برگشت غذا جلوگیری شود.
- آروغ زدن سبب می شود هوای بلعیده شده در حین خوردن غذا را خارج نمایید آروغ با دهان باز انجام و سعی نمایید غذا را سریع نخورید.
- اگر بعد از خوردن مواد غذایی علایمی شامل احساس پری در زیر ناحیه جناغ سینه گرفتگی عضلات شکم ،تهوع، صدا کردن روده ها و میل به دفع اجابت مزاج ایجاد شود نگران نشوید بلکه برای رفع موارد فوق لازم است مقدار غذای خوراکی را کاهش و به دفعات مکرر میل نمایید .
- رژیم مایعات مصرف نکنید، غذای مصرفی پرپروتئین و کم کربوهیدرات باشد و بعد از خوردن غذا کمی استراحت نموده و در صورت عدم کاهش مشکلات فوق به جراح معالج خود مراجعه نمایید.
- سعی کنید از داروهای نظیر ویتامین B12 ( ۱۲)، اسیدفولیک و کلسیم طبق دستور جراح معالج خود مصرف نمایید چون این عمل جراحی اختلال جذب در مورد فوق ایجاد می نماید. گاهی ۳۰-۵ دقیقه بعد از خوردن مواد غذایی علائمی نظیر سرگیجه، رنگ پریدگی، تعریق، تپش قلب، اسهال، تهوع، غش ممکن است ایجاد شود که گهگاهی این علایم ۱۲-۶ ماه بعد کاهش می یابد.
- لذا توصیه میشود برای کاهش این عارضه غذا را کاملا در دهان جویده و به مقدار کم میل نمایید و بعد از خوردن غذا اندکی دراز بکشید تا غذا در روده ها پخش شود.
فعالیت:
پس از عمل جراحی معده فعالیت خود را به صورت زیر تنظیم نمائید:
بهتر است چند هفته اول را از کار بدنی سنگین پرهیز نمایید.
در طول روز استراحت داشته باشید.
مراقبت:
پس از عمل جراحی معده اقدامات مراقبتی زیر را جهت بهبود سریعتر برنامه ریزی نمائید:
- برش جراحی را تمیز و خشک نگهدارید بخیه ها معمولا یک هفته پس از عمل کشیده میشوند .
- بعد ازکشیدن بخیه ها کار روزانه خود را شروع کنید.
- دندانها و پوسیدگیهای آن را ترمیم نمایید.
- اگر دچار مشکل بلع غذا شدید به جراح خود مراجعه نمایید.
- در صورت داشتن حالت تهوع و استفراغ از بوهای زننده و تند، خوردن غذاهای پرحجم قرار گرفتن در محیط گرم یا شلوغ خودداری کنید.
- هر هفته خود را وزن کنید و در صورت کاهش شدید وزن به جراح معالج خود مراجعه نمایید.
- شستشوی مرتب دهان همراه با محلولهای خوش طعم دهان شویه سرم فیزیولوژی آب نمک رقیق ، جوش شیرین موثر میباشد.
- از کشیدن تنباکو سیگار که باعث تشدید التهاب مری می شوند خودداری کنید و سعی نمایید در معرض دود سیگار هم نباشید.
در چه شرایطی به پزشک معالج مراجعه نمائید؟
در صورت داشتن نشانه های از قبیل تهوع، استفراغ مداوم اسهال نفخ یا اتساع شکم از دست رفتن مداوم ،وزن، خستگی و ضعف مداوم مدفوع ،،چرب درد و سوزش بالای معده که پس از غذا خوردن بدتر شود. طول دوره درمان را کامل انجام و مرتباً به پزشک معالج خود جهت پیگیری مراجعه نمایید.
پزشک تاییدکننده :خانم دکتر سپیده ربیعی
منبع : ویراست پانزدهم 2022
تاریخ بازنگری :خرداد 1403
