یا مَنْ اِسْمُهُ دَوآءٌ وَ ذِکْرُهُ شِفآءٌ یا مَنْ یَجْعَلُ الشِّفاءَ فیما یَشاءُ مِنَ الاَْشْیاءِ
راهنمای بیمار دیابت وابسته و غیر وابسته به انسولین
شرح بیماری غیر وابسته به انسولین :
دیابت شیرین غیر وابسته به انسولین دیابت نوع ۲ در نتیجه عدم توانایی بدن در تولید انسولین کافی و یا ناتوانی از استفاده بهینه از انسولین تولیدی رخ می دهد در این شرایط بدن قادر به استفاده و ذخیره گلوگز (قند) نمی باشد و گلوکز به جای تبدیل به انرژی به جریان خون باز گشته و سبب ایجاد علایم مختلف می گردد. دیابت شیرین غیر وابسته به انسولین در افراد بزرگسال چاق شیوع بیشتری نسبت به بقیه دارد تمام سلولهای بدن برای انتقال قند از خون به درون سلولها نیازمند انسولین هستند
علایم شایع:
به دنبال این بیماری علائم زیر در فرد ممکن است بروز نماید:
- خستگی
- تشنگی زیاد
- اشتهای زیاد
- دفع ادرار به دفعات زیاد
- کاهش مقاومت به عفونتها خصوصاً عفونتهای مجاری ادراری و عفونتهای قارچی ،پوست دهان یا مجرای تناسلی
علل بیماری:
از عللی که در ایجاد این بیماری میتواند تأثیر گذار باشد به موارد زیر میتوان اشاره نمود:
- اختلال در استفاده از انسولین در سلولهای بدن به علل نامعلوم
- ناکافی بودن انسولین تولید شده از لوزالمعده برای حفظ کار طبیعی سلولهای بدن
- عوامل شایع افزایش دهنده خطر ابتلاء به بیماری عبارتند از:
- چاقی و کم تحرکی
- استرس فشارهای روحی)
- حاملگی
- استفاده از بعضی از داروها مانند قرصهای ضدبارداری، کورتیزول
عواقب مورد انتظار:
این نوع از دیابت را غالباً میتوان با رژیم غذایی مناسب و در صورت لزوم کاهش وزن تحت کنترل در آورد .کنترل خوب دیابت احتمال بروز عوارض را کم میکند در بعضی از موارد، این نوع از دیابت در سیر پیشرفت خود تبدیل به دیابت وابسته به انسولین میشود.
عوارض احتمالی:
از عوارضی که به دنبال بروز مرض قند در فرد ایجاد میشود به موارد زیر میتوان اشاره نمود:
- اختلال بینایی
- بیماریهای قلبی عروقی (مانند گرفتگی عروق و بیماری عروق قلب)
- پایین افتادن قندخون در صورت استفاده از قرصهای کاهش دهنده قندخون (این مسأله ندرتاً رخ میدهد).
- بیماری رگهای محیطی که در نتیجه ممکن است پا دچار زخم و حتی قانقاریا شود یا مردان ناتوانی جنسی پیدا کنند.
تشخیص و درمان:
- برای تشخیص آزمایشهای خون و ادرار برای اندازه گیری قند، چربی خون و بررسی وجود گلوکز (قند) در ادرار انجام میشود.
- ممکن است بصورت دوره ای انجام آزمایشات جهت پیشگیری روند کنترل بیماری ضروری باشد.
- میانگین قند خون سه ماهه خونابزار تشخیصی مهمی است .
نکات مهم :
- هر چقدر میتوانید درباره کنترل دیابت و شناسایی علائم و عوارض این بیماری دانش خود را افزایش دهید.
- همواره تحت نظر پزشک باشید و طبق برنامه ارائه شده جهت مرتباً مراجعه کنید.
- همیشه یک دستبند یا گردن آویز نشان دهنده بیماری و داروهای مورد استفاده را همراه داشته باشید.
- وزن خود را در محدوده طبیعی نگاه دارید.
- در صورت بروز هرگونه بیماری مانند ،عفونت، به پزشک مراجعه کنید.
- ممکن است برای درمان عوارضی مانند زخم یا سایر موارد نیاز به بستری و عمل جراحی وجود داشته باشد.
داروها:
امکان دارد توسط پزشک داروهای خوراکی برای کاهش قند خون داروهای کاهنده قند خون تجویز شوند البته تجویز این داروها همیشه ضرورت ندارد با طبیعی شدن وزن اغلب میتوان مصرف این داروها را متوقف کرد.
فعالیت:
در زمانی که به دیابت مبتلا هستید از نظر فعالیت محدودیتی وجود ندارد ولی ورزش منظم روزانه یک جنبه مهم در کنترل دیابت به شمار میرود که لازم است در این زمینه با پزشک خود مشورت کنید.
رژیم غذائی و تغذیه:
در صورت بروز مرض قند لازم است اقدامات زیر را جهت تنظیم رژیم غذایی خود انجام دهید.
- برای کاهش وزن نیاز به یک رژیم اختصاصی وجود دارد.
- میزان فیبر غذایی میوه و سبزیجات نیز باید در غذا زیاد شود. ب
- باید با یک متخصص تغذیه مشورت کنید.
- با پزشک یا کارشناس تغذیه مشورت کنید.
در چه شرایطی به پزشک مراجعه نمائید؟
در صورت مشاهده علائم کاهش قند خون :
- ضعف
- تعریق
- رنگ پریدگی
- تند شدن ضربان قلب
- تهوع و استفراغ
- کاهش سطح هوشیاری
- در صورت بروز این علائم سریعا یک قاسث عسل یا یک چیز شیرین میل کنید و قند خون را چک کنید .در صورت بالا نرفتن قند خون با مصرف مواد شیرین حتما با اورژانس تماس بگیرید .
- تشنج
- بی حسی
- سوزن سوزن شدن
- درد در پاها یا دستها
- عفونتی که در عرض ۳ روز خوب نشود .
- درد قفسه سینه
- بدتر شدن علائم اولیه علیرغم پایبندی به درمان
- کاهش سطح هوشیاری
شرح بیماری دیابت وابسته به انسولین :
دیابت شیرین وابسته به انسولین دیابت نوع (۱) عبارت است از یک بیماری مزمن که مشخصه آن ناتوانی بدن در تولید انسولین کافی برای مصرف مؤثر و کارآمد ،قندها چربیها و پروتئینها است. تمام سلولهای بدن برای انتقال قندها از خون به سلولها نیازمند انسولین هستند برای درمان باید انسولین تزریق کرد. در صورتی که دیابت وابسته به انسولین در دوران کودکی آغاز شود غالباً با نام دیابت جوانان خوانده میشود.دیابت وابسته به انسولین معمولاً پیش از ۳۰ سالگی آغاز میشود.
علائم شایع:
از علائمی که در زمان بروز دیابت وابسته به انسولین در فرد بروز می نماید میتوان به موارد زیر اشاره نمود:
عوارض شایع احتمالی:
به دنبال بروز دیابت وابسته به انسولین عوارض زیر ممکن است در فرد بروز نماید:
- اختلال بینایی
- نارسایی کلیه
- بیماریهای قلبی - عروقی،( تنگی عروق و ...)
- بیماری رگهای ،محیطی که در نتیجه ممکن است یا دچار زخم و یا مردان ناتوانی جنسی پیدا کنند.
- کتواسیدوز که طی آن قندخون خیلی زیاد میشود و میتواند خطرناک باشد.
- افت قندخون( در صورت مصرف دارو و عدم کنترل دقیق)
تشخیص و درمان:
پزشک معالج از روی علائم تا حد زیادی می تواند به دیابت شک کند ولی برای مطمئن شدن موارد زیر را حتما انجام خواهد داد :
داروها:
- برای شما انسولین تجویز خواهد شد. میزان و زمانبندی تزریق انسولین باید برای هر فرد جداگانه تعیین و گهگاه تنظیم شود. تزریق معمولاً در دو نوبت یا بیشتر در طی روز انجام می شود.
- محل تزریق را بصورت دوره ای تغییر دهید.
- بصورت منظم قند خون خود را در منزل چک کنید و یادداشت نمائید و در مراجعات به پزشکتان نشان دهید.
- علائم افت قند را بدانید و در صورت بروز آن سریعا چیز شیرینی میل کنید.(لرزش ،عرق ریزش، تپش قلب ، گرسنگی شدید، سردرد، گیجی ، تاری دیدف عصبانیت )
فعالیت:
- در زمانی که به دیابت وابسته به انسولین مبتلا می شوید از نظر فعالیت محدودیت برای آن وجود ندارد ولی ورزش منظم روزانه یک جنبه مهم در کنترل دیابت به شمار میرود. میزان و زمانبندی تزریق انسولین ممکن است برحسب فعالیت ورزشی فرد نیاز به تنظیم داشته باشد.
رژیم غذائی و تغذیه:
- جهت تهیه رژیم غذایی باید با پزشک معالج یا کارشناس تغذیه مشورت کنید.
- بصورت کلی باید وعده های غذایی به دفعات بیشتر و حجم کمتر تقسیم گرد.
- هیچ وعده غذایی را حذف نکنید.
- میان وعده میل سبک نمائید.
در چه شرایطی به پزشک مراجعه نمائید؟
- درد قفسه سینه
- ناخوشی و ضعف به مدت چندین روز
- بی حسی، سوزن سوزن شدن یا درد در پاها و دست ها
- بوی میوه به هنگام تنفس تغییر در الگوی طبیعی حرکات تنفسی،
- یا خواب آلودگی شدید ممکن است نشان دهنده کتواسیدوز باشند).
- ناتوانی در فکر کردن همراه با تمرکز ،ضعف ،تعریق رنگ پریدگی تند شدن ضربان ،قلب تشنج یا اغما ممکن است نشان دهنده پایین افتادن قندخون باشند.
پزشک تایید کننده : آقای دکتر مهدی اسدی متخصص داخلی
منبع : برونر و سودارث 2022
تاریخ بازنگری خرداد 1403
واحد آموزش بیمارستان قدس
نشانی اراک - خیابان فلسطین - کدپستی ۹۵۸۶-۷-۳۸۱۴۱
تلفن های تماس: ۵-۳۲۲۲۸۰۶۱
نمابر: ۳۲۲۲۲۷۹
