یا مَنْ اِسْمُهُ دَوآءٌ وَ ذِکْرُهُ شِفآءٌ یا مَنْ یَجْعَلُ الشِّفاءَ فیما یَشاءُ مِنَ الاَْشْیاءِ
بواسیر هموروئید)
شرح بیماری:
بواسیر یا همورئید به گشاد شدن واریسی سیاهرگها در راست روده یا مقعد می گویند. بواسیر ممکن در مجرای مقعدی (بواسیر داخلی یا در مدخل مقعد بواسیر خارجی) واقع شده باشد.
علایم شایع بیماری:
به دنبال ایجاد بواسیر علایم زیر در بیمار ممکن است بروز نماید:
- خونریزی خون قرمز روشن به صورت رگه هایی در اجابت مزاج به دنبال اجابت مزاج خون به مقدار کم و به مدت کوتاهی مشاهده شود.
- درد، خارش یا ترشح مخاطی پس از اجابت مزاج
- وجود یک برجستگی در مقعد
- التهاب و تورم
علل شایع بیماری:
وارد آمدن فشار مکرر به سیاهرگ های مقعد یا راست روده که باعث گشاد شدن سیاهرگ شده که میتواند به دلایل زیر باشد:
- رژیم غذایی بدون فیبر بدون سبزیجات و میوه جات
- نشستن یا ایستادن به مدت طولانی
- چاقی
- یبوست
- کم شدن قدرت عضلانی در سنین بالا
عوارض احتمالی:
به دنبال ایجاد بواسیر عوارض زیر در بیمار ممکن است بروز نماید:
- کم خونی فقر آهن اگر خونریزی قابل توجه باشد.
- درد شدید در اثر وجود لخته خون در بواسیر
- عفونت یا زخم شدن بواسیر
تشخیص:
- پزشک جهت تائید تشخیص اقدامات زیر را انجام می دهد:
برای تشخیص قطعی ممکن است یکی از روش های زیر انجام شوند :
آنوسکوپی دیدن مقعد با کمک یک لوله کوتاه به نام آنوسکوپ یا پروکتوسکوپی (دیدن راست روده و قسمت پایینی روده بزرگ یا وسیله ای به نام پروکتوسکوپ)
درمان و مراقبت:
بواسیر معمولاً با مراقبت مناسب خوب می شود اما علایم ممکن است افت و خیز داشته باشند یعنی بواسیر ممکن است پس از یک دوره یبوست دوباره ظاهر شود در مواردی که به درمان محافظه کارانه خوب پاسخ نمی دهند شاید جراحی مورد نیاز باشد. درمان با هدف تخفیف علایم صورت می گیرد برای اجابت مزاج عجله نکنید و در عین حال از زور زدن و نشستن طولانی مدت در توالت خودداری کنید پس از اجابت مزاج ناحیه را با ملایمت پاک کنید. برای تخفیف درد روزانه چندین بار هر بار به مدت ۲۰-۱۰ دقیقه در آب گرم بنشینید.
برای تخفیف درد و تورم ناشی از وجود لخته در بواسیر یا بیرون زدگی بواسیر یک روز در رختخواب استراحت کنید و روی ناحیه کیسه یخ بگذارید. در صورت عدم پاسخ به درمان امکان نیاز به جراحی وجود دارد. روشهای مختلف جراحی عبارتند از :
- با توجه به شدت و محدوده ایجاد بواسیر پزشک به یکی از روش های زیر جهت شما جراحی انجام می دهد.
- بستن یک باند لاستیکی در قاعده بواسیر
- اسکلروتراپی :تزریق موادشیمیایی برای بسته شدن سیاهرگها و تشکیل بافت جوشگاهی
- جراحی با سرما: یخ زدن بواسیر با نیتروژن مایع
- انعقاد بواسیر با اشعه مادون قرمز یا لیزر
- در آوردن بواسیر
-
مراقبتهای قبل از جراحی :
- در صورت داشتن حساسیت دارویی یا غذایی تیم درمان را در جریان قرار دهید.
- ناشتا بودن قبل از عمل (8 تا 12 ساعت) قبل از عمل چیزی میل نکنید . با توجه به بیهوشی و اثر داروها باید معده خالی باشد تا از برگشت محتویات آن به مسیر های هوایی جلوگیری شود)
- در صورت مصرف داروهای رقیق کننده خون از همان زمان ابتدای مراجعه به پزشک و تنظیم زمان عمل در مطب نوع داروهای مصرفی را اعلام نمائید.
- مصرف داروهای فشار خون با مقدار اندک آب پس از کسب اجازه از پزشک قبل از عمل بلامانع است .
- شب قبل عمل استحمام نموده و موهای ناحیه جراحی را شیو نمائید.
- زیورآلات و دندان مصنوعی خود را قبل از عمل خارج نمائید.
- آرامش و خونسردی خود را حفظ نموده و به جراح خود اعتماد نمائید.
- جهت بهبود ترمیم محل جراحی بهتر است از یک ماه قبل عمل استعمال دخانیات را قطع نمائید.
- مدارک پزشکی و تصویر برداری اگر موجود است به همراه داشته باشید.
- یک نفر از بستگان درجه یک ، ولی قانونی جهت امور احتمالی و اخذ رضایت آگاهانه به همراه داشته باشید.
داروها:
دارو درمان با توجه به شدت بیماری و وسعت بیماری دارد به هر حال پزشک درمان دارویی زیر را جهت شما ممکن است استفاده نماید:
- برای دردخفیف ،خارش یا کاهش ،تورم میتوان داروهایی که اختصاصاً برای تخفیف علایم بواسیر ساخته شده اند استفاده کرد.
- اگر نیاز به استفاده از مسهل باشد پزشک آن را برای شما تجویز می کند.
رژیم غذایی و تغذیه:
- افرادی که مبتلا به بواسیر شده اند لازم است رژیم غذایی زیر را رعایت نمایند:
- برای پیشگیری از یبوست یک رژیم حاوی مواد غذایی دارای فیبر زیاد مثل میوه های تازه حبوبات سبزیجات و غلات سبوسدار داشته باشید.
- روزانه ۱۰-۸ لیوان مایعات بنوشید.
- اگر اضافه وزن دارید وزن خود را کم کنید.
سایر مراقبتها :
- بهداشت ناحیه مقعد را رعایت نمائید.
- شستشوی با ولرم توصیه می شود.
- جهت کنترل درد از مسکن ها ی تجویزی پزشکاستفاده نمائید .
- استراحت کافی داشته باشید .
- هنگام اجابت مزاج از زور زدن خودداری نمائید.
- مواد غذایی ملین میل کنید .
- آب کافی بنوشید.
در چه شرایطی به پزشک مراجعه نمایید؟
- اگر در همان جایی که بواسیر بوده است یک برجستگی سفت تشکیل شود.
- اگر بواسیر باعث درد شدید میشود که با درمان های ذکر شده در بالا تخفیف نیابد.
- اگر خونریزی زیاد باشد بیش از مقداری که در قسمت علایم ذکر شد)
پزشک تائید کننده : دکتر مسعود اسدی جراح و متخصص عمومی
منبع : ویراست پانزدهم 2022 برونر
تاریخ بازنگری : خرداد 1403
واحد آموزش بیمارستان قدس
