یا مَنْ اِسْمُهُ دَوآءٌ وَ ذِکْرُهُ شِفآءٌ یا مَنْ یَجْعَلُ الشِّفاءَ فیما یَشاءُ مِنَ الاَْشْیاءِ
سنگ شکنی از طریق مجرای ادراری
شرح بیماری:
سیستم ادراری در انسان از ۴ قسمت اصلی تشکیل شده است که عبارتند از کلیه ،حالب مثانه و مجرای ادرار. هر یک از این قسمتها می توانند مبتلا به سنگ ادراری شوند. اصطلاح سنگ ادراری نشان دهنده وجود سنگ در هر قسمت از سیستم ادراری است که به اشتباه اکثر مردم وجود سنگ در هر قسمت را سنگ کلیه می نامند ولی درست این است که وجود سنگ بر حسب محل آن بیان شود مانند سنگ کلیه سنگ حالب، سنگ مثانه و سنگ مجرای ادرار.
سنگ حالب جزو سنگهای ادراری محسوب می شود و دارای ویژگیهای زیر میباشد:
- درد شدید همراه با حالت تهوع و استفراغ
- معمولا با سونوگرافی قابل تشخیص نیست و بهترین روش انجام سی تی اسکن عکس رنگی از سیستم ادراری است که در اصطلاح پزشکی به آن IVP (آی وی پی) گفته میشود.
- سی تی اسکن شکم و لگن بدون تزریق
- اگر بدرستی با آن برخورد نشود؛ ممکن است منجر به از بین رفتن کلیه گردد.
- این سنگها را میتوان از طریق روش تی یو ال ( TUL) از راه مجرای ادراری بدون هیچگونه درد و برشی بروی شکم، سنگ حالب را خارج نمود.
روش انجام تی یو ال:
جراح به کمک وسیله ای بنام یورتروسکوپ که لوله ای باریک دارای دوربین کوچکی در سر این لوله می باشد، از طریق مجرای ادرار وارد مثانه و سپس لوله حالب شده و بعد از دیدن سنگ حالب به کمک ابزار مخصوص سنگ را خرد می نماید. در این مرحله در صورتی که امکان داشته باشد خرده های سنگ خارج میشود ولی اگر امکان خروج سنگ ،نباشد، بسته به نظر جراح ممکن است در داخل حالب لوله ای قرار داده شود و توسط یک سوند مثانه ثابت گردد.( دبل جی )
- هر قدر سنگ در حالب بالاتر قرار گیرد میزان موفقیت این روش کمتر است. انجام عمل تی یو ال نیاز به گذراندن دوره های آموزشی مخصوص و مهارت کافی داشته و تمامی جراحان کلیه و مجاری ،ادراری این روش را انجام نمی دهند.
عوارض:
به دنبال TUL در بیمار عوارض زیر ممکن است در فرد بروز نماید:
- عوارض بیهوشی
- عوارض بی حسی نخاعی
- اگر سنگ حالب کامل خارج نشود ممکن است انسداد ایجاد کند و ظرف ۸ هفته کلیه را از بین ببرد.
- انسداد
- عفونت خون
- اختلال کارکرد کلیه
فعالیت:
پس از انجام TUL فعالیت خود را به صورت زیر تنظیم نمائید:
- شب اول استراحت و از روز بعد شروع به ورزش و تحرک نمایید.
- ورزش های سبک در فضای باز مثل قدم زدن، دوچرخه سواری، طناب زدن مفید است از انج.
- از فعالیتهای فیزیکی سنگین که موجب تغییرات درجه حرارت زیاد بدن می گردد، خودداری کنید.
- از عرق کردن زیاد که باعث کاهش ادرار و افزایش غلظت آن می شود اجتناب کنید.
مراقبت:
پس از انجام TUL اقدامات مراقبتی زیر را برنامه ریزی نمائید:
- در صورت کاهش برون ده ادراری پزشک خود را مطلع کنید.
- از پزشک خود بخواهید که لیستی از داروهایی که نباید در این دوران مصرف کنید، را به شما بدهد.
- به مدت یک تا دو هفته بعد از سنگ شکنی خون در ادرار دیده می شود نگران نباشید و کافی است مایعات بیشتر مصرف کنید چون در دفع سنگ بسیار کمک کننده می باشد.
- پس از سنگ شکن ادرار خود را از صافی عبور دهید تا سنگ دفع شده جهت مشخص شدن نوع آن به آزمایشگاه ارسال شود. در اغلب موارد سنگ حالب بیمار بطور کامل خارج شده و بیمار بعد از رفع بی حسی میتواند در همان روز مرخص شود. در مواردی که نیاز به گذاشتن لوله حالب وجود دارد تا بعد از چهار هفته برای خارج کردن آن به پزشک مراجعه شود.
در چه شرایطی به پزشک مراجعه نمائید؟
- حدود یک هفته پس از سنگ شکن جهت بررسی ادامه درمان در صورت درد ،شدید تب یا خونریزی شدید ،ادراری احتباس ادراری
- چهار هفته بعد از عمل جهت خارج کردن لوله حالب، در صورت
- داشتن لوله حالب
پزشک تائید کننده : آقای دکتر احمد شاه حیدری جراح و متخصص ارولوژی
منبع : ویراست پانزدهم 2022 برونر
تاریخ بازنگری : خرداد 1403
واحد آموزش بیمارستان قدس
