یا مَنْ اِسْمُهُ دَوآءٌ وَ ذِکْرُهُ شِفآءٌ یا مَنْ یَجْعَلُ الشِّفاءَ فیما یَشاءُ مِنَ الاَْشْیاءِ
تشنج در نوزادی
تشنج در نوزادی:
تشنج به حملات ناگهانی و غیر طبیعی فعالیت الکتریکی مغز در نوزادان (معمولا از تولد تا 28 روزگی ) گفته می شود و نتیجه عملکرد نا مناسب سیستم الکتریکی مغز است. معمولاً تظاهر بالینی یک بیماری زمینه ای جدی می باشد و یک اورژانس پزشکی محسوب میشود. تشنج مشخص ترین نشانه و شایع ترین تظاهر اصلی بیماری در دوره نوزادی میباشد.
مشخصات بالینی:
مشخصات تشنج دوره نوزادی با شیرخواران بزرگتر یا کودکان متفاوت است معمولاً به دلیل ساختار فیزیولوژیکی نارس و سازماندهی کمتر، قشر مغز قادر به شروع و حفظ تشنج عمومی نیست و علایم بیشتر به صورت دهانی انحرافات چشمی و آپنه نشان داده می شود.
تشنج نوزادی را میتوان به 3 گروه اصلی تقسیم نمود این تصمیمات شامل:
تشنج ظریف :این نوع شایعترین شیوع در نوزادان را دارد و تشخیص آن سخت تر است وعلائم آن خیره شدن یا انحراف چشم ها ، پلک زدن سریع ، مکیدن ، جویدن و یا بیرون آوردن زبان بصورت غیر عادی ،تغییر نفس (وقفه، تند شدن ) می باشد.
تشنج کلونیک :حرکات ریتمیک و تکراری عضلات مثل تکانهای منظم در یک دست و پا یا یک سمت صورت و یا حرکت جهشی در چند قسمت مختلف بدن که همزمان نمی باشد.
تشنج تونیک : انقباض ناگهانی ، سریع و کوتاه عضلات
تشنج ترکیبی : ابتدا سفت شدن بدن ، سپس حرکات پرشی منظم
روشهای تشخیصی:
معاینه فیزیکی و بررسی تاریخچه خانوادگی
نمونه خون جهت بررسی عفونت
نمونه ی CSF (مایع مغزی نخاعی) جهت آزمایش از نظر خون روشن ،شمارش سلول ها، پروتئین، قند و انجام کشت
نوار مغزی جهت شناسایی حملات صرعی
رادیوگرافی و آزمایشهای دیگر هم در صورت لزوم، برمبنای تظاهرات بالینی انجام می شوند.
عوارض کوتاه مدت عدم توجه و درمان :
کاهش اکسیژن رسانی به مغز
اختلال تنفسی یا قطع موقت نفس
کبودی لبها و پوست
کاهش هوشیاری یا بی حالی پس از تشنج
آسیب جسمی
اختلال در ضربان قلب
عوارض بلند مدت عدم توجه و درمان :
تاخیر در رشد ذهنی و حرکتی
اختلال یادگیری و گفتار
فلج مغزی
صرع مقاوم
مشکلات رفتاری و تمرکز
تدابیر درمانی:
هدف از درمان، پیشگیری از آسیب مغزی است. اولین اقدام درمانی مهم برقراری جریان تنفسی و جریان خون کافی است .
قند تزریقی و یا سرم های حاوی قند: در جهت برطرف کردن علائم افت قند خون
آنتی بیوتیک ها: برای رفع عفونت داده می شود.
داروهای ضد تشنج :فنوباربیتال داروی انتخابی برای درمان تشنج نوزاد می باشد که به صورت تزریق داخل عروقی در موارد تشنج شدید و ثابت استفاده می شود. از داروهای دیگر می توان فنی توئین سدیم ، دیلانیتن و دیازپام را نام برد.
چه زمانی به پزشک مراجعه نمائیم؟
اگر نوزاد حرکات غیر عادی و تکرار شونده دارد .
دچار قطع نفس ،کبودی و یا بی حالی می شود .
حملات تشنجی بیش از یک دقیقه طول بکشد.( البته هر گونه علائم غیر طبیعی نیاز به پیگیری دارد منظور مراجعه فوری است )
اگر نوزاد تشنج کرد چه کنیم :
اولین اقدام حفظ آرامش و خونسردی است . سریعا نوزاد را برای پیشگیری از خفگی و انسداد راه هوایی به پهلو بخوابانید. اورا روی سطح صاف و نرم بگذارید .لباس های تنگ دور گردن آنرا شل نمائید.چیزی داخل دهان نوزاد نگذارید و زبان را نکشید . به نوزاد در آن لحظه آب یا شیر ندهید. دست و پاهای نوزاد را نگه ندارید ممکن است با فشار که انقباض عضلات ایجاد می کند شکستگی استخوان بوجود آید. اجازه دهید حرکات تشنج خود به خود تمام شود. از سر نوزاد حمایت نمائید. زمان تشنج را یاداشت نمائید . نوع حرکات (سفت شدن ، پرش، خیره شدن ،و...) را به خاطر بسپارید.
اگر حملات بیش از 4 دقیقه طول کشید ، نوزاد کبود و بی حال شد سریعا بع اورژانس مراجعه نمائید.
در پایان تشنج ممکن است نوزاد خواب آلوده شود .
پزشک تاییدکننده :آقای دکتر غلامعلی فتاحی بیات
برونر سودارث 2023
واحد آموزش بیمارستان فوق تخصصی قدس
بازنگری خرداد 1403
