یا مَنْ اِسْمُهُ دَوآءٌ وَ ذِکْرُهُ شِفآءٌ یا مَنْ یَجْعَلُ الشِّفاءَ فیما یَشاءُ مِنَ الاَْشْیاءِ
شرح بیماری:
ویار به دلیل به هم خوردن تعادل بین انتقال دهنده های عصبی بدن مادر و حالت روحی و روانی خاص و همچنین نیازهای تغذیه ای او به وجود می آید. اگرچه هنوز علت دقیق و یار مشخص نشده اما نظریه های مختلفی در این باره ارائه شده است.
در بیشتر موارد مادران به مواد خوراکی عادی میل شدیدی پیدا می کنند. اما برخی افراد و یارهای عجیبی دارند یعنی مواد غیرخوراکی از قبیل ،خاک ،گچ ،صابون مداد شمع، برفکهای فریزر و.... در این حالت خانم باردار آن ماده را بدون هیچ محدودیتی می خورد که برای سلامت خود و جنینش واقعاً خطرناک است. اگرچه دلیل این هوس مادران باردار هنوز دقیقاً مشخص نیست اما تحقیقات نشان داده زنانی که در دوران بارداری چنین موادی را طلب می کنند، معمولاً ماده مغذی ای را در بدنشان کم دارند که این ماده معمولاً آهن است.
علل عوامل شایع:
تمایل به برخی غذاها در واقع درخواست بدن به موادی است که نیاز دارد. مثلاً وقتی هوس پنیر میکنید ممکن است بدنتان به کمی سدیم بیشتر نیاز داشته باشد یا اگر دلتان یک همبرگر بزرگ بخواهد ممکن است بدنتان ،پروتئین سدیم و پتاسیم بیشتری بطلبد .یا در صورتی که تمایل به مصرف بستنی داشته باشید بدن شما نیاز به کلسیم و چربی بیشتری داشته باشد به عبارتی آنچه شما را بی تاب می کند دقیقاً همان خوراکی به خصوصی که ویارش را کرده اید نیست بلکه بدنتان احتمالاً به ماده غذایی به خصوصی که در آن خوراکی وجود دارد نیاز دارد.
سطح هورمونهای بدن در طول بارداری میتوانند حس چشایی و بویایی خانم ها را تغییر دهند به همین دلیل مادر به برخی بوها و مزه ها علاقه زیادی نشان می دهد و در مقابل از بعضی بوها و مزه ها گریزان می شود بیماری صبحگاهی و حالت تهوع ناشی از آن کمبود موادی مثل ،آهن کلسیم و روی میتواند دلیلی برای تمایل مصرف مادر به مواد غیر خوراکی باشد.
درمان:
مهمترین هشدار درباره ویار مادران باردار جایگزین نکردن ویارانه ها به جای وعده های اصلی غذایی مادر است . به عبارتی مادران نباید ویارانه را در زمانی که چند ساعت گرسنه مانده اند و قند خونشان پایین است میل کنند؛ زیرا دیگر میلی به خوردن وعده اصلی غذایی نخواهند داشت و نیازهای تغذیه ای اصلی خود و جنینشان تأمین نمی شود.
- توصیه میشود به محض تمایل به خوردن ماده ای غیرخوراکی پزشک متخصص معالجتان را در جریان بگذارید تا آزمایشهای فقر آهن و مراقبتهای لازم را برایتان تجویز کند.
عوارض احتمالی:
در صورتی که مادر باردار در طی بارداری تمایل به مصرف مواد غیر خوراکی مانند ،خاک ،گچ ،صابون مداد شمعی برفکهای فریزر و.... را داشته باشد امکان بروز مشکلات زیر وجود خواهد داشت:
- مسمومیت در دوران بارداری
- اختلالات تکاملی
- اختلال مهارتهای کلامی
- کاهش ضریب هوشی
- مشکلات شنوایی
- ناتوانی در یادگیری
- اختلال کم توجهی
- معلولیت جسمی برای نوزاد
رژیم غذایی:
- صبح به محض بیدار شدن و ترک رختخواب کمی نان خشک یا بیسکویت بخورید.
- توصیه میشود که نیم ساعت قبل و نیم ساعت بعد از صبحانه و حتی در حین خوردن صبحانه مایعات ننوشید چون نوشیدن مایعات تهوع را تشدید می کند.
- تعداد و عده های غذایی را زیاد و مقدار غذای مصرفی در هر وعده را کم کنید به این صورت که به جای ۳ وعده ۵ تا ۶ وعده کوچک غذا بخورید تا معده شما هیچ وقت خالی نماند چون خالی ماندن معده دستگاه گوارش را تحریک میکند.
- بهتر است که از مصرف سیر پیاز و کلم که ترکیبات گوگردی بودار و محرک دارند خودداری کنید.
- توجه داشته باشید که غذاهای سرخ کرده و چرب و سس دار هم به علت تشدید اسید معده میتوانند باعث تشدید حالت تهوع شوند.
- هنگام آشپزی پنجره ها را باز کنید که بوی حاصل از طبخ غذا بیرون برود تا معده شما را تحریک نکند.
- توصیه میشود از عطرهای تند و محرک استفاده نکنید.
- برای بعضی از خانم های باردار خوردن شیرینیجات و مواد نشاسته ای باعث کاهش حالت تهوع میشود.
مراقبت:
در چه شرایطی به پزشک مراجعه نمایید؟
- در صورتی که حالت تهوع شما بسیار شدید بوده به شیوه ای که قادر به مصرف هیچ گونه مواد غذایی نباشید.
- در صورت مشاهده دیگر علایم نگران کننده.
پزشک تاییدکننده :خانم دکتر سپیده ربیعی جراح و متخصص زنان و زایمان
منبع : ویراست پانزدهم 2022 برونر سودارث
تاریخ بازنگری :خرداد 1403
واحد آموزش بیمارستان قدس اراک
