یا مَنْ اِسْمُهُ دَوآءٌ وَ ذِکْرُهُ شِفآءٌ یا مَنْ یَجْعَلُ الشِّفاءَ فیما یَشاءُ مِنَ الاَْشْیاءِ
شرح بیماری:
الیگوهیدروآمینوس(کاهش حجم مایع داخل رحمی ) شرایطی است که می تواند طی بارداری ایجاد شود. این شرایط زمانی ایجاد میشود که مایع درون رحمی (مایع آمنیوتیک) که کودک در آن شناور است به اندازه کافی تولید نمیشود یا سوراخ می شود و مایع به بیرون از کیسه نشت می کند . این شرایط گاهی میتواند منجر به ایجاد برخی از ناهنجاریها در جنین شود. مایع آمنیوتیک از چسبندگی اعضای بدن جنین جلوگیری میکند به عنوان یک ضربه گیر عمل کرده و منجر به تکامل ریه های کودک، دستگاه ،گوارش ماهیچه ها و... میشود
علل شایع:
علل ایجاد این شرایط همیشه مشخص نیست.
- ناهنجاریهای جنینی :از آنجا که ریه و دستگاه گوارش جنین هم در ساخت و جذب مایع آمنیوتیک نقش دارد اختلالات هر یک از این دستگاه ها میتواند به افزایش یا کاهش مایع داخل رحمی منجر شود. کلیه یک جنین سالم از هفته چهارم بارداری به بعد شروع به ترشح مایع درون رحمی مایع آمنیوتیک می کند .
- نشت مایع از کیسه آب :شایع ترین علت آن سوراخ شدن یا پارگی کیسه آب قبل از موعد زایمان است. حاملگی طولانی مدت با پیشرفت حاملگی آرام آرام مایع اطراف جنین کم شده و جای بیشتری برای رشد جنین میدهد.
- داروها: مصرف بعضی داروها در دوران بارداری از قبیل برخی مسکنها نیز باعث کاهش حجم مایع درون کیسه آب میشود.
- مشکلات مرتبط به جفت :مانند جدا شدن جفت از رحم که این شرایط در انتقال خون و مواد غذایی به جنین اختلال ایجاد میکند.
- برخی مشکلات مادر مانند فشار خون بالا
علایم شایع:
- اگر کمبود مایع شدید باشد، رحم کوچکتر از حد طبیعی برای آن مرحله از حاملگی به نظر میرسد.
- نشت مایع آمنیوتیک به بیرون از واژن مادر هر چند که این اتفاق همیشه نمی افتد.
عوارض احتمالی:
- احتمال سقط جنین وجود دارد.
- زایمان زودرس
- افزایش احتمال سزارین
- به علت کمبود فضا برای جنین در رحم مادر که ناشی از کمبود مایع آمنیوتیک میباشد ناهنجاریهای فیزیکی در ظاهر جنین رخ میدهد و شکل ظاهری برخی از اندامها مانند سر و پاها ممکن است تغییرکند.
- مرگ داخل رحمی جنین
تشخیص:
- تشخیص توسط پزشک با اخذ شرح حال و معاینه دقیق بیمار صورت می گیرد و در صورت نیاز از دیگر روشهای تشخیصی ذکر شده در زیر استفاده میشود: سونوگرافی
- عکس برداری با استفاده از اشعه ایکس از نوزاد بلافاصله پس از تولد برای تشخیص ناهنجاریها
درمان:
کاهش مایع در اواخر بارداری بسیار شایعتر است و در صورت تشخیص و در صورتی که ریه جنین تکامل کافی یافته و جنین نارس نباشد باید به سرعت به ختم حاملگی اقدام کرد. در مواردی که جنین نارس است تصمیم گیری مشکل است چون از طرفی کاهش مایع داخل رحمی مایع آمنیوتیک می تواند به مرگ جنین منجر شود و از طرف دیگر تولد نوزاد نارس تبعات زیادی چون مرگ نوزاد دارد . در این موارد سعی میشود با روشهایی مقداری زمان به جنین و مادر داد اما در نهایت در صورت ادامه مشکل با وجود نارس بودن جنین پزشک برای نجات جان نوزاد به ختم حاملگی اقدام می کند اگر در خانم باردار کم بودن مایع آمنیوتیک یا مایع درون رحمی تشخیص داده شود، معمولاً پزشک با دقت بیشتر سیر بارداری را زیر نظر می گیرد تا از بروز عوارض پیشگیری نماید و در صورتی که بیمار دچاربی آبی هم شده باشد، معمولاً توصیه میکند خانم باردار مایعات بیشتری بنوشد.
رژیم غذایی:
از یک رژیم غذایی سالم پیروی کنید.
مواد غذایی حاوی آهن ،خون امگا۳ و پروتئین را در برنامه غذایی خود قرار دهید. تخم مرغ شیر ،لبنیات ،گوشت آب گوشت، کباب مرغ،سوپ مرغ ماهی فراوان مواد حاوی پروتئین هستند. مواد غذایی حاوی آهن عبارتند از انواع گوشتها مخصوصا ،بوقلمون ،جگر، عدس، زرده تخم مرغ، اسفناج، کشمش و آلوی خشک
انواع میوه ها و سبزیجات تازه را در رژیم غذایی خود قرار دهید به خصوص میوه ها و سبزیجاتی که ویتامین ث دارند مانند پرتقال، لیمو شیرین سبزی خوردن ،گوجه فرنگی فلفل دلمه ای و نارنگی موادی که کلسیم دارند را نیز در برنامه غذایی خود قرار دهید. از مصرف غذاهای نفاخ و دیر هضم اجتناب کنید.
جهت جلوگیری از یبوست رژیم غذایی پرفیبر و مایعات مصرف کنید.از مصرف غذاهای پر کالری و با ارزش غذایی کم خودداری کنید.
فعالیت:
از مصرف سیگار خودداری کنید. استراحت کافی داشته باشید.
خواب شبانه آرامی داشته باشید
اجازه ندهید که عوامل سعی استرس زا مانع خواب شما شوند.
به موقع سر قرارهای خود با پزشکتان حاضر شوید.
در چه شرایطی به پزشک مراجعه نمائید؟
- در صورت مشاهده علایم ذکر شده در ابتدای مطلب
- در صورت نشت مایع از رحم
- در صورت بروز فشار خون بالا
- در صورت مشاهده دیگر علایم نگران کننده
پزشک تائید کننده : دکتر معصومه حیدری متخصص زنان و زایمان
منبع: کتاب ویلیامز
واحد آموزش بیمارستان قدس اراک
تاریخ بازنگری: خرداد 1403
