یا مَنْ اِسْمُهُ دَوآءٌ وَ ذِکْرُهُ شِفآءٌ یا مَنْ یَجْعَلُ الشِّفاءَ فیما یَشاءُ مِنَ الاَْشْیاءِ
شرح :
قبل از بارداری دهانه رحم در زنان حالت سفت و محکمی دارد. در اواخر بارداری سفتی دهانه رحم کاهش مییابد تا شرایطی فراهم شود که دهانه رحم حین زایمان باز شود و نوزاد به دنیا بیاید. اگر در طول حاملگی دهانه رحم ضعیف و شل باشد مادر در معرض سقط جنین و یا زایمان زودرس قرار می گیرد. اگر پزشک متخصص زنان تشخیص دهد که دهانه رحم زن بارداری در معرض خطر بازشدن است، اقدام به عمل جراحی سرکلاژ می.کند سرکلاژ عبارت است از بخیه زدن دهانه رحم به منظور بسته نگه داشتن دهانه رحم.
زمان مناسب برای انجام سرکلاژ:
سرکلاژ رحم به صورت پیشگیری کننده در هفته ۱۰-۱۴ حاملگی بعد از بی حسی نخاعی یا بیهوشی عمومی با زدن بخیه با نخ غیرقابل جذب محکم زیر لایه گردن رحمی انجام می گیرد .این کار سبب تقویت گردن رحم و بسته ماندن آن می گردد. انجام عمل سرکلاژ پس از هفته ۲۱ بارداری با احتمال عفونت بیشتر و نیز پارگی زودرس کیسه آمنیوتیک همراه است و توصیه نمیشود. بخیه سرکلاژ باید در هفته های ۳۸-۳۹ حاملگی برداشته شود.
تشخیص:
پزشک اقدامات تشخیصی زیر را جهت انجام سرکلاژ انجام می دهد.
- معاینه توسط پزشک متخصص زنان و بررسی سابقه سقط های مکرر بدون درد در سه ماهه دوم حاملگی
- سونوگرافی
مواردی که نیاز است عمل سرکلاژ انجام شود شامل:
- دهانه رحم کوتاه تر از حد معمول
- مشکلات ساختمانی رحمی در سورت صلاحدید پزشک و کوتاهی طول دهانه رحم
- کسانی که به دنبال زایمان سخت و مشکل، دچار پارگی دهانه شده اند و بهبود نیافته اند.
موارد منع انجام سرکلاژ شامل:
- خونریزی مهبلی(واژن)
- انقباضات رحمی
- پارگی پرده های جنینی
- گشادی بیشتر از ۴ سانت دهانه رحم
فواید سرکلاژ شامل:
- افزایش مدت زمان نگهداری جنین در رحم
- کاهل احتمال زایمان زودرس
- کاهش احتمال سقط سه ماهه دوم
- افزایش احتمال به دنیا آمدن نوزاد سالم و کامل
عوارض
به دنبال انجام سرکلاژ عوارض زیر ممکن است در فرد بروز نماید:
- خطرات ناشی از بی حسی موضعی یا عمومی
- عفونت گردن رحم
- آسیب به گردن رحم و یا مثانه
- زایمان زودرس
- پارگی زودرس کیسه آب جنین
- خونریزی مهبلی
- تنگی گردن رحم و پارگی رحم
- شل شدن بخیه
رژیم غذایی و تغذیه:
پس از انجام سرکلاژ رژیم غذایی خود را به صورت زیر برنامه ریزی نمائید:
- غذاهای دارای فیبر زیاد مثل میوه و سبزیجات و همچنین مایعات فراوان مصرف کنید تا احتمال یبوست از بین برود.
فعالیت:
- پس از انجام سرکلاژ فعالیت خود را به صورت زیر برنامه ریزی نمائید:
- کاهش فعالیتهای فیزیکی و یا استراحت در بستر در هفته اول با توجه به نظر پزشک شما و استراحت نسبی در ادامه بارداری داشته باشید.
- از نزدیکی تا پایان بارداری خودداری نمائید.
- از انجام کارهای سنگین تا پایان دوران بارداری خودداری کنید.
مراقبت
پس از انجام سرکلاژ جهت بهبودی سریعتر اقدامات مراقبتی زیر را انجام دهید :
- پس از این مرحله ممکن است ترشحات خونی روشن تا چند روز وجود داشته باشد که معمولاً بعد از این زمان به شکل ترشحات موکوسی در می آید و ممکن است تا پایان حاملگی ادامه پیدا کند. در صورت خونریزی در حد پریود یا بالاتر به پزشک مراجعه شود.
- هنگام اجابت مزاج زیاد فشار و زور نزنید.
- از دوش واژینال و تامپون استفاده نکنید.
- قبل از شروع دردهای زایمانی باید بخیه های دهانه رحم برداشته شود تا زایمان امکان پذیر باشد .برداشتن بخیه دهانه رحم در انتهای حاملگی انجام میشود و یک عمل بدون درد است و نیاز به بی حسی و بیهوشی ندارد. در صورت بروز دردهای زودهنگام و زایمان زودرس باید بخیه باز شود. بنابراین در این مواقع فرد در بیمارستان تحت مراقبت قرار می گیرد تا به موقع باز کردن بخیه دهانه رحم انجام گیرد.
- لباس زیر را روزانه تعویض کنید و از لباسهای زیرنخی استفاده از پوشیدن لباسهای حاوی الیاف مصنوعی و جوراب شلوارهای تنگ و پلاستیکی خودداری کنید.
- لباس زیر همیشه باید خشک باشد و از مرطوب شدن آن پرهیز کنید.
- مراقبتهای دوران بارداری را طبق دستور پزشک انجام دهید
- روزانه چند نوبت ناحیه دستگاه تناسلی با شامپوی بچه شستشودهید.
دارو:
داروهای تجویز شده آنتی بیوتیک و شیاف های پروژسترون جهت جلوگیری از انقباضات رحم توصیه شده توسط پزشک معالج را طبق دستور مصرف نمائید.
در چه شرایطی به پزشک مراجعه نمائید؟
- ۷ روز پس از عمل
- در صورت بروز علائمی مانند پارگی کیسه آب، تب بالای ۳۸ یا لرز، انقباض رحمی و درد زیر شکم و کمر مثل دردهای زایمان، تهوع واستفراغ شدید، خونریزی و ترشحات بدبو
- در صورت داشتن درد از مسکن هایی که برای شما تجویز شده استفاده کنید و در صورتیکه درد با مسکن کاهش نیافت به پزشک مراجعه کنید.
اگر عمل سرکلاژ را انجام دادید به محض مشاهده نشت مایع از واژن خود، فورا به پزشک متخصص زنان مراجعه کنید، زیرا ممکن است علامتی از پارگی زودرس کیسه آب جنین باشد. پارگی این کیسه قبل از هفته ۳۷ ،بارداری بسیار خطرناک می باشد.
پزشک تایید کننده : خانم دکتر سپیده ربیعی
منبع : ویراست پانزدهم 2022
بازنگری خرداد 1404
واحد آموزش بیمارستان فوق تخصصی قدس
