یا مَنْ اِسْمُهُ دَوآءٌ وَ ذِکْرُهُ شِفآءٌ یا مَنْ یَجْعَلُ الشِّفاءَ فیما یَشاءُ مِنَ الاَْشْیاءِ
پارگی مینیسک زانو
مینیسک زانو:
پارگی مینیسک یک آسیب در غضروف داخلی زانو است. مینیسک غضروفی است که باعث می شود زانو به خوبی حرکت کندو فشار را بین استخوان ها تفسیم کند .مینیسک در واقع یک قطعه غضروف C شکل است که همانند بالشتک بین ساق پا (درشت نی ) و استخوان ران قرار دارد.این آسیب بدنبال پیچ خوردگی یا چرخش ناگهانی شدید و فعالیت با فشار زیاد ایجاد می شود.
علائم و درمان پارگی مبنیسک زانو:
علائم پارگی مینیسک زانو تا حد زیادی به محل و اندازه پارگی و اینکه آیا آسیب مینیسک با دیگر آسیبهای زانو همراه هست یا خیر بستگی دارد.
- درد اولین علامت پارگی مینیسک است. البته درد ممکن است خفیف باشدو شخص بتواند به فعالیتهای روزمره اش ادامه دهد. اما هرگاه بخشی ازمینیسک بین استخوان ران و ساق قرار بگیرد درد شدیدی ایجاد میکند .مینیسک دارای رگهای خونی نیست و در هنگام پارگی خونریزی نمیکند اما ممکن است عروق اطراف آن هم دچار پارگی شود در این شرایط تورم به وجود می آید.
- احساس گرفتگی و قفل شدن یا صدایی مانند تق تق، معمولا از نشانه های آسیب مینیسک است.علائم پارگی مینیسک زانو را میتوان به دو گروه علائم حاد و مزمن تقسیم کرد.
علائم حاد (فوری):
- در پارگی های خفیف مینیسک درد مختصری در هنگام پارگی ایجاد می شود و فرد می تواند بعد از پارگی با درد مختصری به فعالیت خود ادامه دهد. البته درد با بلند شدن از زمین یا دو زانو نشستن بیشتر میشود بعد از چند روز هم زانو ورم میکند درد و ورم بعد از ۲ تا ۳ هفته از بین می رود، ولى بعدها ممکن است همراه با خم و راست شدن یا چرخش زانو درد برگردد. در افراد پیر ممکن است حادثه ای که موجب پارگی مینیسک شده است به یادآورده نشود و یا پارگی در اثر یک فعالیت معمولی مانند بلند شدن از روی یک صندلی ایجاد شود.
- در پارگی های متوسط در زمان آسیب درد در کنار یا داخل زانو ایجاد می شود. بعد از آسیب بیمار میتواند همچنان راه برود . بعد از ۲ تا ۳ روز زانو متورم شده و جلوی خم شدن کامل آن را می گیرد . درد با چرخش زانو یا دو زانو نشستن بیشتر میشود درد و تورم بعد از چند هفته کمتر می شود، ولی اگر درمان نشود با فعالیتهای بدنی شدید بیشتر می شود.
- در پارگی های شدید، درد و ورم زانو بلافاصله بعد از ضربه ایجاد می شود و ورم طی ۲ تا ۳ روز بعد از ضربه بیشتر می شود. در اثر گیر کردن تکه هایی از منیسک پاره شده در مفصل، ممکن است زانو قفل شود و فرد نتواند زانوی خود را کاملا صاف کند. فرد در زانوی خود احساس عدم تعادل میکند . در این حالات ممکن است درد و ورم خفیف تنها علائم مشکل باشند.
- در پارگی مینیسک داخلی درد در سطح داخلی زانو و در پارگی منیسک خارجی، درد در سطح خارجی زانو احساس می شود.
- پارگی مینیسک میتواند برای فرد قابل احساس باشد. احساس اینکه چیزی در داخل زانو پاره شده و با یک احساس یا صدای تق همراه باشد.
- اگر پارگی مینیسک در حاشیه خارجی آن ایجاد شود، می تواند موجب خونریزی داخل مفصل زانو شود.
علائم مزمن طولانی مدت:
اگر به علائم حاد بعد از پارگی مینیسک بی توجهی شود، معمولا این علائم بعد از گذشت چند هفته از بین رفته و یا تخفیف می یابد با این حال علائمی برای بیمار باقی می مانند.
- مهم ترین علائم مزمن پارگی منیسک بعد از چند هفته عبارتند:
- ورم زانو در اثر افزایش مایع مفصلی زانو که در زبان عامه به آن آب آوردن زانو می گویند .این ورم هر وقت به زانو فشار زیادی وارد شود، بصورت دوره ای بیشتر می شود.
- گاهی علائم آسیبهای دیگر زانو هم میتوانند مثل پارگی منیسک باشد . پزشک معالج برای تشخیص قطعی از روشهای تصویر برداری استفاده میکند .
- قفل شدن زانو که به صورت گه گاهی ایجاد شده و مانع از باز شدن زانو می شود. گاهی اوقات بیمار یاد میگیرد که زانویش را با انجام حرکاتی از حالت قفل شده خارج کند.
- خالی کردن زانو یا احساس ناپایداری زانو که در این حال بیمار احساس می کند زانویش در زیر بدنش ناپایدار بوده و حین راه رفتن به ناگهان در رفته وخالی می شود.
- لاغر شدن عضلات چهار سر ران
- شنیدن صدای زانو به صورت کلیک یا تق تق کردن در حین خم و راست شدن
تشخیص پارگی منیسک زانو:
معاینه زانو:پزشک بعد از صحبت کردن با شما در مورد مشکلاتی که دارید، زانوی شما را معاینه می کند. در این معاینه وی به دنبال آن است که ببیند آیا با فشار دادن مفصل زانو درد ایجاد میشود یا خیر. معاینه دیگر به صورت خم و راست کردن و چرخاندن زانو است که با این حرکت ممکن است مینیسک پاره شده حرکت کرده و صدای تق تق یا کلیک در مفصل زانو ایجاد شود.
تصویربرداری از زانو:تصویربرداری برای تائید تشخیص بکار می رود. یکی از این روش ها رادیوگرافی است، رادیوگرافی ساده معمولا برای کشف دیگر بیماری های زانو که ممکن است علائمی مثل پارگی مینیسک داشته باشند و یا بیماری هایی که همراه با آسیبهای مینیسک هستند مانند ساییدگی مفصل به کار می رود. با استفاده از ام آر آی (MRI) میتوان منیسک ها را دید و پارگی احتمالی آنها را تشخیص داد.
عوارض عدم درمان پارگی مینیسک:
پارگی مینیسک حتی اگر در قسمت حاشیهای آن باشد خودبخود ترمیم نمی شود بلکه نیاز به درمان صحیح دارد در صورتی که بیمار جوان باشد پزشک میتواند مینیسک را در جای خودش بخیه بزند.البته به شرطی که صدمه در ناحیه ای باشد که خونرسانی خوبی داشته باشد. اگر پارگی منیسک درمان نشود پارگی کم کم بیشتر شده و ممکن است قسمت پاره شده بصورت یک زائده در کنار مینیسک در داخل زانو مرتبا حرکت کرده و موجب شود زانو به طور مکرر قفل شده یا با هر بار گیر کردن این زائده در بین دو استخوان زانو و سپس درآمدن آن از بین دو استخوان این احساس به فرد دست دهد که چیزی از زیر زانو در می رود و یا زانوی خود فرد از زیر بدنش در می رود.
درمان:
اگر مقدار پارگی جزئی باشد و درد و سایر علائم نیز برطرف شده باشد، با راهنمایی پزشک و تحت نظر فیزیوتراپ تمرینهایی برای تقویت عضلات انجام میشود وجود این درمانگرها باعث میشود تا بیمار اطمینان حاصل کند تمرینات ورزشی به درستی انجام می شود بدون این که خطر وارد شدن صدمه مجدد و یا جدیدی به زانو وجود داشته باشد. بسته به شدت ضایعه، سن فرد و شغل ،او درمانهای بسیار متفاوتی برای پارگی مینیسک صورت می گیرد.
در صورتی که میزان پارگی مینیسک زانو خیلی شدید باشد، ممکن است پزشک انجام عمل جراحی باز یا جراحی آرتروسکوپیک را برای مشاهده شدت ضایعه یا درمان پارگی آن مورد استفاده قرار دهد.
در صورتی که بیمار جوان باشد پزشک می تواند مینیسک را در جای خودش بخیه بزند، البته این به شرطی است که صدمه در ناحیه ای باشد که خون رسانی خوبی داشته باشد. در صورتی که بیمار مسن ،باشد یا پارگی مینیسک در محلی باشد که خون رسانی به خوبی به آن صورت نمی گیرد ممکن است پزشک بخشی از مینیسک یا حتی سطح آن را جدا کند گاهی نیز ممکن است کل مینیسک برداشته شود.
دوران پس از عمل جراحی یا ترمیم مینیسک ممکن است هفته ها طول بکشد و انجام تمرینات ورزشی بعد از عمل نیز در صورت برداشتن مینیسک - اندکی متفاوت خواهد بود.
در این شرایط هرگز نباید از وزنه استفاده کرد. با توجه به نوع عمل انجام گرفته بر روی ،بیمار میتوان از روشهای توانبخشی مانند راه رفتن خم کردن ساق پا و انجام حرکات کششی برای تقویت عضلات پا استفاده کرد.
نکات قبل از جراحی :
در صورت داشتن حساسیت دارویی یا غذایی تیم درمان را در جریان قرار دهید.
ناشتا بودن قبل از عمل 8 تا 12 ساعت قبل از عمل چیزی میل نکنید . (با توجه به بیهوشی و اثر داروها باید معده خالی باشد تا از برگشت محتویات آن به مسیر های هوایی جلوگیری شود)
در صورت مصرف داروهای رقیق کننده خون از همان زمان ابتدای مراجعه به پزشک و تنظیم زمان عمل در مطب نوع داروهای مصرفی را اعلام نمائید.
مصرف داروهای فشار خون با مقدار اندک آب پس از کسب اجازه از پزشک قبل از عمل بلامانع است .
شب قبل عمل استحمام نموده و موهای ناحیه جراحی را شیو نمائید.
زیورآلات و دندان مصنوعی خود را قبل از عمل خارج نمائید.
آرامش و خونسردی خود را حفظ نموده و به جراح خود اعتماد نمائید.
جهت بهبود ترمیم محل جراحی بهتر است از یک ماه قبل عمل استعمال دخانیات را قطع نمائید.
مدارک پزشکی و تصویر برداری اگر موجود است به همراه داشته باشید.
یک نفر از بستگان درجه یک ، ولی قانونی جهت امور احتمالی و اخذ رضایت آگاهانه به همراه داشته باشید.
مراقبتها و نکات پس از جراحی :
- پانسمان زانو را خشک و تمیز نگهدارید و تا زمانی که پزشک اجازه نداده است آنرا خیس نکنید بنابراین برای استحمام قبل از ترخیص از پزشک خود سوال نمائید.
- در روزهای ابتدایی پس از جراحی و کسب اجازه ازجراحتان محل عمل را قبل از استحمام با پلاستیک بپوشانید تا آب به داخل آن راه نیابد.
- در صورت بروز عفونت ، تب،خونریز ی، قرمزی و تورم محل جراحی به پزشک معالجتان اطلاع دهید.
- در صورت تجویز مسکن آنها را طبق دستور و سر ساعت میل نمائید.
- هنگام استراحت پا را بالاتر از سطح قلب قرار دهید .آویزان نکنید.
- در صورت تجویز پزشک از عصا و واکر برای کاهش فشار ناحیه استفاده نمائید.
- از وارد شدن وزن و فشار بر روی ناحیه جراحی خودداری نمائید.
- از دو زانو و چها زانو نشستن و چمباتمه زدن و پله رفتن خودداری نمائید.
- تا زمان اجازه پزشک رانندگی نکنید.
- از انجام ورزش تا زمان بهبودی خودداری نموده و در خصوص زمان شروع از جراحتان کسب اجازه نمائید.
- در صورت بروز درد شدید ف تورم یا درد ساق پا ، ترشح جرکی از زخم و بی حسی و یا تغییر رنگ در انگشتان حتما اطلاع رسانی نمائیدو پیگیری نمائید.
- در صورت نداشتن سنگ کلیه رژیم غذایی سرشار از کلسیم داشته باشید.
- رژیم غذایی متعادل داشته و جهت پیشگیری از یبوست مایعات کافی بنوشید.
- میوه جات و سیزیجات تازه میل نمائید.
- در خصوص مراجعه بعدی و زمان کشیدن بخیه ها از تیم درمان قبل از ترخیص سوال نمائید.
- جهت پیشگیری از فشار بر روی پوست زیاد در بستر نمانید و انگشتان پاها را تکان دهید تا خون جریان یابد.
- از توالت فرنگی ترجیحا استفاده نمائید.
- در صورت نیاز به مسکن طبق دستور پزشک می توانید استفاده نمائید.
- هنگام استراحت یک بالش زیر پای خود قرار دهید.
- اگر داروی رقیق کننده خون میل می مائید در خصوص زمان شروعش پس از جراحی از پزشکتان سوال نمائید.
علائم هشدار پس از جراحی :
- خونریزی
- عفونت
- درد پایدار
- تغییر رنگ و تورم در محل جراحی و قرمزی و گرم شدن آن
- تب و لرز
- اختلالات عصبی و حرکتی
- تغییر رنگ انگشتان و سردی آنها و سوزن سوزن شدن
پزشک تائید کننده : آقای دکترقاسم صالحی متخص و جراح ارتوپدی
منبع : ویراست پانزدهم 2022
تاریخ بازنگری :خرداد 1403
واحد آموزش بیمارستان قدس
نشانی اراک - خیابان فلسطین - کدپستی ۹۵۸۶-۷-۳۸۱۴۱
تلفن های تماس: ۵-۳۲۲۲۸۰۶۱
